اثر تنش شوري بر ويژگي‌هاي ريشه و توزيع يوني شش رقم گندم نان (.Triticume aestivum L)

ﺑﻪﻣﻨﻈﻮر ﺑﺮرﺳﻲ اﺛﺮ ﺷﻮري ﺑﺮ ﺑﺮﺧﻲ وﻳﮋﮔﻲﻫﺎي رﻳﺸﻪ و ﺗﻮزﻳﻊ ﻳﻮﻧﻲ، ﭘﮋوﻫﺸﻲ ﺑﻪﺻﻮرت ﻓﺎﻛﺘﻮرﻳﻞ ﺧﺮدﺷﺪه در زﻣﺎن در ﺳﻪ ﺗﻜﺮار ﺑﺎ دو ﺳﻄﺢ ﺷﻮري 2 (ﺷﺎﻫﺪ) و 16 (ﺷﻮري) دﺳﻲزﻳﻤﻨﺲ ﺑﺮ ﻣﺘﺮ ﺑﺮ روي ﺷﺶ رﻗﻢ ﮔﻨﺪم (اﺗﺮك، ﭘﻴﺸﺘﺎز، ﭼﻤﺮان، روﺷﻦ، ﻗﺪس و ﺷﻴﺮاز) و در دو ﺳﻄﺢ ﺑﺮداﺷﺖ (دو ﻫﻔﺘﻪ و ﺳﻪ ﻫﻔﺘﻪ ﭘﺲ از ﻛﺎﺷﺖ) در ﮔﻠﺨﺎﻧﻪ اﺟﺮا ﮔﺮدﻳﺪ. ﺻﻔﺎت وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ، وزن ﺧﺸﻚ ﺷﺎﺧﺴﺎره، ﻧﺴﺒﺖ وزن ﺧﺸﻚ ﺷﺎﺧﺴﺎره ﺑﻪ وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ، ﻃﻮل و ﺣﺠﻢ ﻛﻞ رﻳﺸﻪ، ﻏﻠﻈﺖ ﺳﺪﻳﻢ، ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ و ﻧﺴﺒﺖ ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ ﺑﻪ ﺳﺪﻳﻢ در رﻳﺸﻪ و ﺷﺎﺧﺴﺎره، ﺗﻌﺪاد رﻳﺸﻪ ﻣﺤﻮري و ﺟﺎﻧﺒﻲ اﻧﺪازهﮔﻴﺮي ﺷﺪ. ﻧﺘﺎﻳﺞ ﻧﺸﺎن داد در ﻫﻔﺘﻪ دوم و ﺳﻮم، ﺷﻮري ﻣﻮﺟﺐ ﻛﺎﻫﺶ وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ،ﺷﺎﺧﺴﺎره، ﻃﻮل، ﺣﺠﻢ رﻳﺸﻪ و ﺗﻌﺪاد رﻳﺸﻪ ﺟﺎﻧﺒﻲ اوﻟﻴﻪ در ﺗﻤﺎم رﻗﻢﻫﺎ ﺷﺪ. ﭼﻤﺮان و روﺷﻦ در ﺗﻴﻤﺎر ﺷﺎﻫﺪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﺗﻮاﻧﺎﻳﻲ ﺑﺎﻻﻳﻲ در ﺗﻮﻟﻴﺪ وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ و ﺷﺎﺧﺴﺎره داﺷﺘﻨﺪ. در ﺷﻮري در ﻫﺮ دو ﻫﻔﺘﻪ، رﻗﻢ روﺷﻦ از ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ (14 و 18 ﻣﻴﻠﻲﮔﺮم ﺑﺮ ﺑﻮﺗﻪ) و ﺣﺠﻢ ﻛﻞ رﻳﺸﻪ ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ(78 و 93 ﻣﻴﻠﻲﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ ﺑﻮﺗﻪ) ﺑﺮﺧﻮردار ﺑﻮد. رﻗﻢ ﻗﺪس ﺑﺎ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﺷﺪت اﻓﺖ در ﻫﺮ دو ﻫﻔﺘﻪ ﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان وزن ﺧﺸﻚ رﻳﺸﻪ را دارا ﺑﻮد. ﻛﻤﺘﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺣﺠﻢ ﻛﻞ رﻳﺸﻪ در ﺷﻮري ﻫﻔﺘﻪ دوم و ﺳﻮم ﺑﻪ ﺗﺮﺗﻴﺐ ﻣﺮﺑﻮط ﺑﻪ رﻗﻢﻫﺎي ﻗﺪس و ﺷﻴﺮاز 40 و 59 ﻣﻴﻠﻲﻣﺘﺮ ﻣﻜﻌﺐ ﺑﺮ ﺑﻮﺗﻪ( ﺑﻮد. رﻗﻢ ﻗﺪس ﺑﺎ ﻇﺮﻓﻴﺖ زﻳﺎد ﺗﻮﻟﻴﺪ رﻳﺸﻪ در ﺷﺎﻫﺪ، ﻛﺎﻫﺶ ﺷﺪﻳﺪي در ﺗﻮﻟﻴﺪ رﻳﺸﻪﻫﺎي ﺟﺎﻧﺒﻲ و ﻣﺠﻤﻮع ﻃﻮل رﻳﺸﻪ در اﺛﺮ ﺷﻮري ﻧﺸﺎن داد. ﻫﻤﭽﻨﻴﻦ روﺷﻦ ﺑﺎوﺟﻮد داﺷﺘﻦ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻏﻠﻈﺖ ﺳﺪﻳﻢ ﺷﺎﺧﺴﺎره در ﺗﻴﻤﺎر ﺷﻮري، ﺑﻪ دﻟﻴﻞ ﺣﻔﻆ ﻳﻮن ﭘﺘﺎﺳﻴﻢ در رﻳﺸﻪ و ﺷﺎﺧﺴﺎره، ﺗﻮاﻧﺴﺖ ﺑﻴﺸﺘﺮﻳﻦ ﻣﻴﺰان ﺷﺎﺧﺴﺎره را ﺗﻮﻟﻴﺪ ﻛﻨﺪ. ﺑﺮ اﺳﺎس ﺻﻔﺎت ارزﻳﺎﺑﻲﺷﺪه و واﻛﻨﺶ رﻗﻢﻫﺎي ﻣﻮردﺑﺮرﺳﻲ ﺑﻪ ﺷﻮري، ﻣﺘﺤﻤﻞ ﺑﻮدن رﻗﻢ روﺷﻦ و ﺣﺴﺎس ﺑﻮدن رﻗﻢ ﻗﺪس ﺑﻪ ﺷﻮري، در اﻳﻦ ﻣﺮﺣﻠﻪ از رﺷﺪ ﻣﻄﺎﺑﻖ ﺑﺎ ﮔﺰارشﻫﺎي ﻗﺒﻠﻲ اﺳﺖ.