ارزيابي كيفيت آب رودخانه چهل‌چاي در استان گلستان بر اساس شاخص‌هاي كيفي NSFWQI ، IRWQISC و CWQI

زمينه و هدف: توسعه روزافزون فعاليت‌هاي كشاورزي و آبزي‌پروري در حاشيه رودخانه‌ها موجب كاهش كيفيت آب‌هاي جاري شده است. اين مطالعه به منظور ارزيابي كيفيت آب رودخانه چهل‌چاي در استان گلستان بر اساس شاخص‌هاي كيفي NSFWQI ،IRWQISC و CWQI انجام شد. روش بررسي: اين مطالعه توصيفي - تحليلي روي يكي از زير حوزه‌هاي آبخيز گرگانرود انجام شد. از هر 7 ايستگاه نمونه‌برداري انتخاب شده بر اساس فاكتورهاي استاندارد در مجموع 42 نمونه در طول رودخانه در فصول تابستان و پاييز به صورت ماهانه در سال 1397 بررسي شد. فاكتورهاي استاندارد شامل قابل دسترسي بودن، نوع كاربري اراضي، زمين‌شناسي و پراكندگي در طول رودخانه بودند. 12 پارامتر كيفي آب شامل اكسيژن محلول، كليفرم مدفوعي، pH، اكسيژن خواهي بيوشيميايي (Biochemical Oxygen Demand: BOD)، اكسيژن خواهي شيميايي (Chemical Oxygen Demand: COD)، درجه حرارت، فسفات، نيترات، آمونيوم، كدورت، كل مواد جامد محلول و هدايت الكتريكي و 5 كاتيون (سديم، كلسيم و منيزيم) و آنيون (كلرايد و سولفات) در طول رودخانه با استفاده از روش استاندارد اندازه‌گيري شدند. يافته‌ها: در مقدار فسفات و كدورت از ايستگاه 2 به سمت پايين دست، افزايش مشاهده شد. مقادير BOD ، COD و كليفرم مدفوعي در ايستگاه 6 افزايش آماري معني‌داري در مقايسه با ميزان استاندارد WHO نشان داد (P 0.05). آلودگي رودخانه در فصل تابستان بعد از ايستگاه 3 (تفرجگاه) به سمت پايين‌دست افزايش آماري معني‌داري نشان داد (P 0.05) و اين امر به دليل ورود كودهاي كشاورزي و تخليه فاضلاب شهري بود. بر اساس ميانگين شاخص IRWQISC و NSFWQI كيفيت آب رودخانه چهل‌چاي در ايستگاه‌ نمونه‌برداري در محدوده شهر مينودشت (ايستگاه 6) در كلاسه بد ارزيابي شد. شاخص CWQI نشان داد كه آب رودخانه چهل‌چاي از نظر آشاميدن و آبزيان در مرز كلاسه مناسب، براي كشاورزي در كلاسه بد و از نظر تفريح و استفاده دام در رده عالي است. نتيجه‌گيري: مقادير ميانگين شاخص‌هاي اندازه‌گيري شده، بيانگر كلاسه كيفي با آلودگي بالا بود. از آنجا كه اين رودخانه براي تامين آب كشاورزي و آبزي پروري استفاده مي‌شود؛ اعمال راهكارهاي مديريتي ضروري به نظر مي‌رسد.