طبيعت‌گرايي در هنر ساساني

ساسانيان پارس‏‌نژاد خالق فرهنگ و هنري باشكوه بودند كه ميراث اشكاني و هخامنشي را با تمام جلوه‏‌هاي طبيعت‏‌گرايانه در خود داشت. تعداد بي‏‌شماري از آثار معماري، نقش برجسته، نقاشي، پارچه‏‌بافي، ظروف، اشياي فلزي و شيشه‏‌اي، جنگ‏‌افزار و سكه‌هاي ارزشمند به‏‌جهت نقش و نگارهاي نمادين و خط‏‌نگاره‌هاي پهلوي از آنان برجا مانده است. هنر ساساني هنر «نوين ايراني» است كه سنت‌هاي پيشين را در خود دارد و با منظره‌سازي‌هاي باشكوه و بي‏‌نظير در قالب نيايشگاه، كاخ و شكارگاه، پرديس ايراني يا همان بهشت زميني را در تاريخ معماري جهان ثبت كرده است. در زمينه‏‌هاي تزئين معماري، نقش برجسته، نقوش پارچه و ظروف و اشيا نيز ساسانيان از عناصر طبيعت در قالب نمادين بهره برده‏‌اند. هنر ساساني با تكيه بر باورهاي طبيعت‏‌گرا و اعتقاد به ايزدان مهر و آناهيتا و كيش زرتشت در گستره‌هاي وسيعي از فارس تا تيسفون، كرمانشاه، سيستان و آذربايجان شكل‌گرفته و در شاخه‏‌هاي مختلف هنري آثار ارزشمندي از آن برجاي مانده است. اكثر آثار معماري اين دوران شامل نيايشگاه، كاخ، شكارگاه و ۳۴ سنگ‏‌نگاره در جوار عناصر طبيعي مانند كوه، آب و درخت در دل طبيعت بنا شده‌اند. ساسانيان را مي‏‌توان بزرگ‏‌ترين منظره‏‌سازان تاريخ ايران دانست، چنان‏‌كه آثار معماري نيايشگاهي، كاخ و شكارگاه، و همچنين سنگ‏‌نگاره‏‌هاي آنان بر سينۀ كوه و صخره‏‌ها گواه اين ادعاست.