شگردهاي معرفتي و مفهوم خدا از ديدگاه مولوي

ديدگاه مولانا جلال‌الدين بلخي دربارة مسئلۀ امكان و چگونگي شناخت خـدا بـه دليـل برخورداري وي از ميراث متنوع مشرب هاي كلامي، فلسـفي و عرفـاني پيشـينيان، اهميـت دارد. مولانا معتقد است كه در پس همۀ پديده هاي اين عالم، وجودي است كامل، آگاه، نامتناهي و داراي همۀ صفات و اسماي حسني. مولوي اين وجود را خدا مي‌نامد. خداوند منشأ و سرچشمۀ لايزال هستي و زندگي است. خداوند خالقي است كه همۀ كاينات را از «عدم» و فقط به اراده خويش آفريده است. كانون و محور انديشۀ مولانا، خداوند «فعال ما يشاء» و قادر مطلق است. انسان مورد نظر مولوي، موحد و يگانه‌پرست است. او محو در صفات و اسماي خداوند است. اين انسان براي پيروزي بر تعارضات دروني و تمايلات حيواني، همواره در جهاد و مبارزه با خود است. سلوك عرفاني، عبادت عاشقانه و خودسازي، توشه راه اوست. او به عشق و محبت الهي همۀ مخاطرات «سفر الي الله» را پذيرفته، دم به دم خود را به حوزۀ جاذبۀ ربوبي نزديك مي‌سازد. بدين ترتيب مولانا با استفاده از زبان بلند عرفان و هنر، صنعت شعر و نثر روح‌نواز، ديدگاه خود دربارۀ خدا، جهان و انسان و رابطه آن‌ها را بيان مي‌كند. در اين پژوهش تلاش گرديده است تا با روش توصيفي – تحليلي و با استفاده از منابع اسنادي و كتابخانه‌اي به بررسي موضوع انواع معرفت و مفهوم خدا از ديدگاه عرفاني مولوي، پرداخته شود و نويسنده در اين نوشتار، به تحليل بيشتر شيوه‌هاي معرفت و شناخت خدا پرداخته است.