جلوه هاي پايداري افغانستان در شعر جابر قميحه، بررسي موردي ديوان «لِجهادِ الأفغانِ أُغَنِّي»

شعر پايداري در كنار عمده نگاه و كاركردهاي ملّي و ميهن پرستانه ي خود، داراي نوعي رسالت جهاني و بي‌حد و مرز است؛ چراكه با تمام قابليت هاي فني و ادبي خود در جهت دادخواهي و برانگيختن افكار عمومي نسبت به تحوّلات ناگوار در سرنوشت سياسي و اجتماعي سرزمين هاي مختلف به كار مي رود. سرزمين افغانستان همواره در طول تاريخ، از حضور بي دليل دشمنان خارجي و نظام خودكامه ي داخلي درصحنه‌ي سياسي خود رنج‌برده است، درواقع حضور استعمارگر روس و انگليس در اين سرزمين و استبداد نظام هاي حكومتي وقت كه سرانجام با پيروزي مردم افغانستان در آوردگاه هاي مختلف همراه بوده است، جلوه و تجسّمي جهاني از پايداري و اجنبي ستيزي اين سرزمين پديد آورد و شاعران ديگر از سرزمين هاي مختلف را بر آن داشت تا در اشعار خود، با محوريت و مضمون پايداري افغانستان به توصيف و تحسين اين جنبش مردمي بپردازند. نمونه اي از اين شاعران، جابر قميحه، شاعر معاصر مصر است كه در ديواني تحت عنوان «لِجهادِ الأفغانِ أُغَنِّي» به تبيين و توصيف زواياي مختلف مقاومت در افغانستان مي پردازد. اين پژوهش نيز با در پيش گرفتن روش توصيفي – تحليلي بر آن است تا به مهم ترين درون مايه ها و كاركردهاي فنّي پايداري در ديوان مذكور اشاره نمايد. از جمله نتايج اين پژوهش حاكي از آن است كه شاعر در تبيين درون مايه هاي پايداري افغانستان، مضمون و انديشه ايثار و فداكاري را در قالب هاي دين مداري و خداباوري به‌عنوان رمز موفقيت پايداري افغانستان معرفي مي كند و در تبيين آثار و پيامدهاي جنگ، بر آسيب پذيري و دردمنشي كودكان افغان در جهت برانگيختن حسّ مسئوليت اجتماعي تأكيد دارد. شاعر در بعد فنّي، به فراخواني شخصيت هاي ديني، به‌ويژه الگوبرداري از شخصيّت پيامبر گرامي اسلام مي پردازد و از سوي ديگر با هم صدايي و وام گيري آگاهانه از متن غايب به‌ويژه تعابير و مفاهيم قرآني در جهت انتقال بهتر مضمون پايداري و ارتباط آن با موضوعات ملّي و ميهني تمايل نشان مي دهد.