تحليل نيروهاي موثر در شهري شدن رانت در قالب طرح هاي آماده سازي زمين مسكوني شهري (مطالعۀ موردي: شهر زنجان)

توليد فضاي شهري برآيند تعاملي فرايند‏‏هاي محيطي، اقتصادي،‏‏ اجتماعي،و سياسي است. وجه اشتراك ميان نظام‏هاي اقتصادي متفاوت هر كشوري حضور عامل توليد زمين به‏عنوان مهم‏ترين ركن توسعه شهري در برقراري رابطه يادشده است. هر چقدر قدرت نهادها و مديران محلي در مديريت جريانات اقتصادي اجتماعي و كالبدي شهر ضعيف باشد، كنشگران فعال در بازار زمين و مستغلات شهري به عاملان اصلي در توسعه شهري و توليد فضاي رانتي تبديل مي‏شوند. در اين مقاله با روش توصيفي تحليلي نقش عوامل و مؤلفه‏هاي تأثير‏گذار بر توليد فضاي رانتي شهر زنجان در درون صورت‏بندي نظام اقتصادي رانتير كشور به‏واسطه طرح‏هاي آماده‏سازي زمين مسكوني بررسي مي‏شود. گردآوري داده‏ها با مطالعات كتابخانه‏اي و ميداني انجام شد. تحليل داده‏ها نيز با روش دلفي، مدل TODIM، تحليل مسير و مدل DPSIRبا كمك نرم‏افزار SPSSانجام شد. نتايج برآمده از آزمون تحليل مسير نشان مي‏دهد شاخص‏هاي كنترل محدوده شهري با اثر مستقيم 0.527بيشترين ارتباط را با ساخت شهري مبتني بر رانت دارد و شاخص سهم قيمت زمين در قيمت تمام‏شده مسكن با ضريب 0.794 و سهم ارزش افزوده نفت در توليد ناخالص داخلي با ضريب 0.792 بيشترين تأثير را در توليد فضاي رانتي از نظر رتبه‏بندي مدل توديم دارد. در اين رابطه براي مقابله با توليد فضاي رانتي،جلوگيري از تبديل زمين به اوراق بهادار ملكي و مستغلاتي براي بروز كنش رانت‏جويي بازتوزيعي و چرخش به سياست‏هاي بازآفريني شهري ضروري است.