جامعيتِ فرهنگي اثر ادبي حافظ در جوامع بشري و انعكاس آن در تصاوير نسخه‌ي مصور حافظ، محفوظ در موزه‌ي دهلي نو

هيچ شاعري مانند «حافظ» در اعماق و زواياي ذهن و دل ايرانيان نفوذ نكرده است. او شاعر تمامي قرن‌ها است و بسياري قشرها از عرفا و اديبان تا مردم معمولي، هركدام درون كلام حافظ، سخن دل خود را يافته‌اند. هم‌چنين ايده‌هاي جهان‌روا و انساني حافظ در ادب فارسي، ظرفيت بزرگي براي جهاني شدنِ شخصيت او فراهم آورده است. نفوذ حافظ و شعر او در كشورهاي شرقي و غربي متعددي قابل مشاهده است. بدين منظور براي فهم بهتر جامعيتِ فرهنگي حافظ بر كشورهاي مختلف، در اين پژوهش كوشيده‌ايم با اتخاذ روشي كتابخانه‌اي و مطالعه‌اي تطبيقي، اثرگذاري و نفوذ كلام حافظ را در ادبيات و فرهنگ كشورهاي غرب و شرق بررسي نماييم. در حقيقت هدف اين پژوهش نمايش تأثير نفوذِ كلام حافظ با درونمايه‌هاي انساني بر شاعران و نويسندگان كشورهاي غربي شامل آلمان و چكاسلواكي، شبه قاره‌ي هند شامل بنگال و پاكستان، چين، قلمرو عثماني و جايگاه حافظ در ميان محققان عرب است. هم‌چنين قصد داريم انعكاس جامعيتِ فرهنگي حافظ در كشورهاي نام‌برده را با مطالعه و مداقه‌ي تصاوير نسخه‌ي مصور حافظ (موجود در موزه‌ي دهلي نو) مورد بررسي قرار دهيم. نتيجه‌ي اين مطالعه نشان مي‌دهد كه جامعيت فرهنگي حافظ از مرز ايران گذشته و به عمق كشورهاي غرب و شرق رسيده است. تا آنجا كه علاوه بر تأثير فرهنگي اشعارِ حافظ بر برخي از كشورهاي غرب و شرق، فرهنگ ايراني و اسلامي  نيز به اين كشور ها نفوذ و گسترش پيدا كرده است و درونمايه‌ي شعر و فرهنگ ايراني به عنوان نمادِ صلح و آسايش شناخته شده است. اهداف پژوهش:1 مطالعه‌ي راه‌هاي نفوذ انديشه‌ي حافظ به كشورهاي غرب و شرق.2 بررسي انعكاس جامعيت فرهنگي اثر حافظ در تصاوير نسخه مصور آن. سؤالات پژوهش:1 نفوذ فكري و فرهنگي حافظ در كشورهاي مختلف چگونه به وجود آمده است؟2 انديشه‌هاي حافظ چه تأثيراتي بر حيات فكري و فرهنگي كشورهاي ديگر گذاشته‌ است؟