سير تحول پيشوند استمرار از فارسي باستان تا فارسي نو

در گذشته زبان فارسي، پيشوندهاي فعلي كاركردهاي گوناگوني بر عهده داشتند، از جمله كاركرد قيدي و گاهي هم معناي اصلي فعل را گسترش يا محدود يا به كلي دگرگون مي كردند. غالب پيشوندهاي فعلي در اصل هم به جاي قيد به كار مي رفته اند و هم به عنوان حرف اضافه. در دوره ميانه زبان فارسي، از كاركردهاي نقشي آنها به تدريج كاسته شده و زبان به سمت تحليلي شدگي پيش رفته و پيشوندهاي فعلي كمتر باعث تغيير معناي واژگاني فعل شده اند. به ديگر سخن، به صورت پيشوندهاي تثبيت شده و غيرزايا در دوره ميانه و سپس در دوره بعدي ظاهر شده اند. اين صورت هاي زباني در روند تحول زبان فارسي، غالباً دستوري شده اند و نقش هاي گوناگون دستوري را بر عهده گرفته اند. يكي از اين صورت هاي واژگاني، پيشوند «مي» در زبان فارسي امروز است كه چنين روندي را پشت سر گذاشته و موضوع اين مقاله هم بررسي تحولات تاريخي و نقش آن در زبان فارسي امروز است. در فارسي امروز، «مي» به عنوان پيشوند تصريفي با افعال ماضي و مضارع همراه مي شود و نمود استمرار يا عادت را بازنمايي مي كند. در اين مقاله، سير تحول «مي» از دوره باستان تا فارسي امروز بررسي مي شود و به كاركردهاي آن در ادوار مختلف زبان فارسي اشاره مي گردد. اين پيشوند بازمانده صورت *hamaiwa در دوره باستان است كه به صورت hamē به فارسي ميانه رسيده است. hamē در فارسي ميانه قيد به معني «هميشه» است و نمود استمرار و عادت را بازنمايي كرده و جاي ثابتي در جمله نداشته و در جايگاه هاي گوناگون به كار رفته است. در متون ادب فارسي، اين پيشوند به صورت «همي» و «مي» باقي مانده و به تدريج به فعل جمله نزديك شده و طي روند دستوري شدگي، كاركرد پيشوند تصريفي بر عهده گرفته است. در فارسي امروز، «مي» علاوه بر نمود استمرار و عادت، براي بازنمايي مفاهيم وجهي نيز كاربرد دارد. در جملاتي كه مفهوم آرزوي تحقق نيافته و فرض نامحقق را بيان مي كنند، اين پيشوند به فعل ماضي افزوده مي شود و كاركرد وجهي بر عهده مي گيرد. بدين ترتيب، پيشوند «مي» كه پيشتر روند دستوري شدگي را طي كرده و از مقوله قيدي به پيشوند تصريفي بدل شده و بازنمايي نمود استمرار و عادت را بر عهده گرفته است، در فارسي امروز، دستوري تر شده و در بازنمايي وجه نيز نقش ايفا كرده است.