علل و عوامل رويكرد عضدالدوله به مذهب ظاهريه (338 -372 ق)

در دورۀ حكومت عضدالدوله (338‌-372 ق) مذهب ظاهري به اوج رشد و اعتلاي خود رسيد و فقهاي اين مذهب در رأس برخي ديوان‌ها به‌ويژه ديوان قضا قرار گرفتند. گسترش مذهب ظاهري معلول شرايط خاص اين دورۀ تاريخي و اهداف سياسي حكومت بوده است. نيات حكومت از اين رويكرد بازتاب چنداني در منابع نيافته ولي عوامل و مؤلفه‌هاي چندي در قالب مسائل سياسي، اجتماعي و مذهبي در اين روند اثرگذار بوده است. پژوهش حاضر با روش توصيفي‌تحليلي و بهره‌گيري از منابع كتابخانه‌اي در پي مطالعۀ علل توجه حكومت به مذهب ظاهري است. به نظر مي‌رسد ويژگي‌هاي فقه ظاهري مانند كمينه‌گرايي، عدم گسترش قوانين شرعي، عرف‌گرايي و مخالفت ايشان با برخي مبادي فقه حنفي به‌عنوان مذهب رسمي دستگاه خلافت و اكثريت اهل سنت كه با نيازها و سياست مذهبي حكومت همخواني بيشتري داشته، در اين روند تأثيرگذار بوده است. مهم‌ترين دستاورد پژوهش حاضر شناخت علايق سياسي حكام آل‌بويه در رويكرد مذهبي، با وجود رواداري است.