رسول‌زاده و دين اسلام (تحليلي بر جايگاه دين اسلام در انديشه و عملِ سياسي محمدامين رسول‌زاده)

اين مقاله كه با هدف بررسي انديشه و عملِ سياسي محمدامين رسول‌زاده در عرصۀ دين اسلام انجام شده است، در صدد است به اين سوالات پاسخ دهد كه دين اسلام چه جايگاهي در انديشۀ محمدامين رسول‌زاده داشته است؟ و مهم‌ترين شاخصه‌هاي رفتار‌‌ سياسي رسول‌زاده در عرصۀ دين اسلام كدام‌اند؟ يافته‌هاي پژوهش نشان مي‌دهد كه رسول‌زاده با وجود اين‌كه بر نقش و اهميت دين اسلام در زندگي شخصي و اجتماعي انسان تأكيد داشت، اما شرايط سياسي و اجتماعي قفقاز و نيز برخي پيش‌فرض‌هاي ذهني مانند تأثيرپذيري از روشنفكران عصر خود، باعث شد كه وي از دين اسلام در راستاي اهداف سياسي و ناسيوناليستي خود نيز بهره جويد. او از ظلم و استعمار تزاريسم عليه مسلمانان روسيه و قفقاز در راستاي اهداف و آمال سياسي خود استفاده نموده و از هيچ كوششي در راستاي تطبيق اسلام با انديشه‌هاي سوسياليستي و ناسيوناليستي و نيز تفسير ناسيوناليستي از مسئله اتحاد اسلام فروگذار نمي‌كرد. روش پژوهش دراين نوشتار، توصيفي‌تحليلي با تكيه بر آثار محمدامين رسول‌زاده و اسناد تاريخي است.