نقش جريان‌هاي انحرافي پيش از ولادت حضرت مهدي عج در «وضع» و «تحريف» روايات مهدوي

با توجه به اهميت «احاديث» در فهم دين، اين مؤلفه در دوره‌‌هاي مختلف از صدر اسلام و پس از آن، همواره مورد سوء استفاده قرار گرفته است. اين مقاله، ضمن بيان مفاهيم اصلي و تأثيرگذار، به نقش جريان‌هاي انحرافي مؤثر، بر پديده «وضع» و «تحريف» روايات و نيز به جريان‌‌هاي زمان حضور معصومان؟عهم؟، مانند كيسانيه، ناووسيه، زيديه، اسماعيليه و واقفيه پرداخته است كه برخي پس از مدتي از بين رفتند و برخي تاكنون وجود دارند.برخي افراد شاخص اين گرو ه ها كه مورد اعتماد جامعه اسلامي به شمار مي رفتند؛ به طور عمده در دو گستره ابداع جريان هاي انحرافي و تقويت و گسترش آن ها، به جعل و تحريم برخي روايات دست زدند. البته با برخورد صريح ائمه اطهار؟عهم؟، از گسترش برخي اين جريان هاي انحرافي و رشد بيش از پيش آن ها در ميان شيعيان جلوگيري شد. اين نوشتار كه با روش توصيفي- تحليلي به سامان رسيده است؛ به معرفي و تبيين جريان هاي انحرافي در وضت و تحريم روايات مهدويت و ريشه شكل گيري انحراف آن ها پرداخته است.