بررسي شرط ايمان در فعل اخلاقي براي تحقق كمال اخروي از ديدگاه آيت الله جوادي آملي

the condition of faith in a moral act to achieve the perfection of the hereafter from the perspective of Ayatollah Javadi Amoli

بيشتر انديشمندان مسلمان و از جمله استاد جوادي­آملي، با استناد به دلالت برخي از آيات و روايات، براين باورند كه افعالِ اخلاقي كساني كه ايمان به خداوند متعال ندارند لزوما مشمول پاداش اخروي نمي­شود. البته به عقيده ايشان انسانهاي اخلاق­مداري كه به دليل قصور و محروميت از دريافت هدايت وحياني و ايمان بي­بهره مانده­اند، از تمام نتايج فعل اخلاقي خود بي­بهره نبوده و دست­كم در قالب كاهش عقاب اخروي سود خواهند برد؛ بر اين اساس يا بايد نيل به پاداش و كمال اخروي را براي اين افراد كلا منتفي دانست و يا در حتميت آن شك كرد. در اين مقاله ميزان هماهنگي اين ديدگاه با برخي مباني كلامي و تفسيري بررسي شده است؛ براساس اين مباني، ظرفيتهاي وجودي مخلوقات الهي متناسب با هدف و كمال نهايي آنها در خلقت بوده و عبارت است از فطرت و عقلانيتي كه زمينه اخلاقي ماندن را براي آنها فراهم مي­آورد. چنانكه هدف از خلقت انسان نيل او به كمالات اخروي بوده و نه صرفا رفع عقاب، و اگر يگانه راه رسيدن به اين كمال بهره گرفتن از قدرت انتخاب و اختيار در بزنگاه­هاي امتحان دنيوي است، لاجرم بايد پذيرفت كساني كه از روي قصور از موهبت ايمان برخوردار نبودند اما با تلاش خود از دام وسوسه­ها گريخته، انتخاب درست كرده­ و اخلاقي زيسته­اند، نبايد از كمال لايق نوعِ انسان درحيات جاودان بي­بهره بمانند. اهميت اين مساله آنگاه آشكارتر مي­شود كه مي­بينيم بيشتر انسانها در طول تاريخ بي­هيچ تقصيري از هدايت وحياني و به تبع آن ايمان به خداوند محروم مانده­اند؛ چنانكه مسير فوق را براي اين تعداد كثير از انسان­ها گشوده ندانيم، ناچار بايد براي تبيين حكمت الهي در خلقت آنها چاره­اي بجوييم كه با عدالت خداوند در نحوه آفرينشِ نوعِ انسان سازگار باشد.

Most Muslim thinkers, citing the implications of some verses and hadiths, believe that the moral actions of those who do not believe in God Almighty are not necessarily subject to the reward of the Hereafter. Revelation is falsely devoid of faith, it is excluded, or at least it is not certain. They provide, and as his goal is to achieve the perfections of the hereafter, and the only way to achieve this perfection is to use the power of authority in the worldly test. They have lived a moral life, they should not be deprived of human perfection in eternal life. The importance of this issue becomes clear when it comes to the large number of human beings whose population exceeds billions and no fault of the revelatory guidance and consequently the belief in God has been deprived, so let us pay attention, and if we do not consider the above path open to these billions of human beings, we must inevitably look for other solutions to explain the divine wisdom in their creation in a way that is compatible with God's justice in the creation of mankind.