بررسي نقش قاعدۀ«كم كوشي زباني» در شكل‌گيري زبان محاوره‌ي مجموعهٔ يكي بود و يكي نبود

يكي از برجسته ترين رويدادهاي زباني در عصر مدرن و همزمان با تغيير و تحولات بنيادين در نحوه تفكر و شيوه زيست آدميان حركت زبان به سمت كم‌كوشي و ميل به اختصار و ايجاز است. در تعاريف زبانشناختي، به قوانين و قواعد ناظر بر تحولات آوايي و صرفي زبان كه به راحت‌تر شدن بيان و ساده‌تر شدن شكل و ساختار جملات و عبارات در فرآيندهاي ارتباطي منتج مي‌شود، «قانون صرف كمترين انرژي در گفتار و نوشتار» اطلاق مي شود. يكي از مهمترين تأثيرات اين قاعده بر صورتهاي زباني، خروج از معيارهاي رسمي و كليشه‌هاي تثبيت شده سنتي و حركت تدريجي به سمت ساحتهاي محاوره و غير رسمي است. در اين مقاله نشان داده‌ايم كه يكي از عوامل تأثير گذار در شكل گيري زبان محاوره محمدعلي جمالزاده تبعيت ذهن و زبان ايشان از قاعده كم‌كوشي زباني است. بر اين اساس پاره‌اي از فرآيندهاي كم كوشانه زباني را درسطح اركان مختلف جمله، در نخستين مجموعه داستاني جمال‌زاده«يكي بود و يكي نبود» مورد بررسي قرار داده‌ايم و برآيند مقاله نيز فرضيه مزبور را تأييد كرده است.