بررسي و تحليل فقهي ساختار صكوك بدون سررسيد در بازار سرمايه اسلامي

يكي از نوآوري‌هاي اخير بازار جهاني صكوك، معرفي و انتشار صكوك بدون سررسيد در كشورهاي اسلامي است. اين اوراق به‌عنوان يكي از ابزارهاي مالي اسلامي تركيبي، ماهيت‌ بدهي ـ حقوق صاحبان سهام‌ داشته و معمولاً داراي بازدهي منظم و بدون تاريخ سررسيد از پيش تعيين‌شده است. بانك‌هاي اسلامي با هدف مديريت ريسك خودشان، رعايت ركن اول الزامات كفايت سرمايه بازل 3 و همچنين رعايت الزامات مقرراتي دارايي‌هاي با نقدشوندگي بالا اقدام به انتشار چنين اوراقي مي‌كنند. همچنين دولت و بخش خصوصي نيز مي‌توانند براي تأمين مالي پروژه‌هاي خود صكوك بدون سررسيد منتشر ‌كنند. هدف از اين پژوهش اين است كه امكان طراحي و انتشار صكوك بدون سررسيد را از منظر فقهي تحليل نمايد. اين پژوهش از منظر هدف، كاربردي و از منظر ماهيت و روش، توصيفي تحليلي محسوب مي‌شود. در اين پژوهش عدم تعيين سررسيد، تأخير در توزيع سود دوره‌اي، اولويت‌بندي و اختيار بازخريد اوراق مورد تجزيه‌وتحليل فقهي قرار مي‌گيرد. در اين پژوهش پس از معرفي صكوك بدون سررسيد، بيان ويژگي‌ها و تجربه انتشار آن در كشورهاي اسلامي، ‌به روش توصيفي تحليلي و با تأكيد بر تجربه بين‌المللي، به تحليل فقهي الگوي صكوك بدون سررسيد بر اساس عقود مشاركتي پرداخته شده است و نتايج گوياي آن است كه امكان طراحي صكوك بدون سررسيد در قالب عقود مشاركت، مضاربه و وكالت وجود دارد.