نگاه طيفي به علوم: راه‌حلي براي مباحثه تجاري‌سازي تحقيقات علمي

مباحثه تجاري سازي تحقيقات علمي مجموعه استدلال‌ها، نظريه‌ها و آرايي است كه در موافقت يا مخالفت با اين پديده معاصر در مديريت علم و فناوري ‏به نگارش درآمده است. مرور بر اين مباحثه در ايران و سراسر دنيا نشان مي‌دهد كه اكثر قريب به‌اتفاق محققان فضاي تحقيقات علمي را يكسان و همگن ‏فرض كرده‌اند؛ به نحوي كه يك قاعده كلي را براي انواع تحقيقات جايز مي‌دانند. در اين مقاله نشان مي‌دهيم پيش فرض ايشان صادق نيست. فضاي ‏تحقيقات علمي ناهمگن است و مي‌توان انواع تحقيقات را در طيفي از بنيادي تا كاربردي قرار داد. با حركت بر روي اين طيف، ويژگي‌هاي اقتصادي علم ‏مانند استثناپذيري، رقابت‌پذيري، عدم تعين و تقسيم‌پذيري تغيير مي‌كنند. به كمك اين دو ملاحظه، نگاه طيفي به علوم و تغيير ويژگي‌هاي اقتصادي، يك ‏پاسخ ممكن به مباحثه تجاري سازي تحيقات علمي را صورتبندي مي‌كنيم. تحليل‌هاي ما در مقاله نشان مي دهند كه دولت اگرچه لازم است تامين مالي ‏بخش هايي از تحقيقات علمي را به دست نامرئي بازار بسپرد، اما در طيف تحقيقات بنيادي لازم است دخالت كند و به جبران شكست بازار در اين زمينه ‏بپردازد.‏