ويژگي‌هاي مغناطيسي ذرات ‌معلق انباشته روي برگ چنار براي پايش آلودگي هوا در تهران

پايش خواص مغناطيسي ذرات‌ معلق در هوا كه بر روي برگ درختان ترسيب شده‌اند اطلاعات مفيدي از توزيع فضايي ذرات معلق را در مناطق شهري و صنعتي فراهم مي‌آورد. مطالعه حاضر با هدف بسط و توسعه به‌كارگيري روش مغناطيس ‌سنجي محيطي براي مطالعه آلودگي‌هاي محيط‌زيست در ايران و بررسي و پايش آلاينده‌هاي فلزي هوا ناشي از تردد خوردها در برخي از نقاط پرترافيك تهران انجام گرفت. برگ‌هاي درختان چنار در مناطق دروني پارك چيتگر به ‌عنوان منطقه پاك و ميدان آزادي و پل‌گيشا به‌عنوان منطقه پرتردد جمع‌آوري شد. در هر ناحيه پايه‌هاي درختي سالم در كم‌ترين فاصله از خيابان به‌صورت تصادفي انتخاب شد. جهت قرارگيري درختان نسبت به خيابان و نور خورشيد و جهت وزش باد يكسان در‌ نظر گرفته شد. برگ‌هاي كاملا سالم از خارجي‏ترين قسمت تاج‌پوشش هر از سمت خيابان، از ارتفاع حداقل 1.5 تا 2 متري از سطح زمين جمع‌آوري شد. برگ‌ها در نايلون‌هاي لفافه‌دار در مخزن يخ با حداقل تماس دست قرار داده و دركوتاه‌ترين زمان به آزمايشگاه منتقل شد. مولفه‌هاي مغناطيسي اعم از پسماند‌ مغناطيسي طبيعي، پذيرفتاري ‌مغناطيسي جرمي، پسماند ‌مغناطيسي ايزوترمال و پسماند ‌مغناطيسي القايي اشباع شده در نمونه‌ها اندازه‌گيري شد. غلظت مس، آهن، سرب و كادميوم با طيف‌ سنج جرمي اندازه‌گيري و رابطه بين مولفه‌هاي مغناطيسي و فلزات بررسي شد. نتايج نشان داد كه بالا‌ترين ارزش پذيرفتاري و پسماند ‌مغناطيسي اشباع برگ با ترافيك بالاتر خودروها در آزادي و گيشا در ارتباط است. بررسي تركيب ذرات در منطقه چيتگر، تركيبي از كاني‌هاي فرومغناطيسي سخت مانند هماتيت با غلظت بالا و كاني‌هاي فرومغناطيس نرم با غلظت كم را نشان داد كه حاصل فعاليت صنايع پيراموني و ترافيك بزرگراه تهرانكرج است. سهم حضور كاني‌هاي مغناطيسي نرم در هر دو منطقه آزادي و گيشا در مقايسه با چيتگر بالاتر بود. در آزادي اندازه ذرات بزرگ‌تر بوده و رفتار كاني‌ها نشان‌دهنده تركيبي از حضور كاني‌هاي نرم و كاني‌هاي سخت بود، در حالي‌كه اندازه ذرات در گيشا كوچك‌تر بود.