تحليلي برمولفه‌هاي انديشه‌سياسي محقق‌سبزواري در نسبت با محقق‌كركي در تمدن‌شيعي دوران صفوي

هدف از انجام اين پژوهش، تبيين مولفه‌هاي انديشه‌‌سياسي محقق‌سبزواري به‌عنوان شيخ‌الاسلام پايتخت دولت‌صفوي در تمدن‌شيعي ظهوريافته‌ آن دوران است. گردآوري اطلاعات اين پژوهش، با روش اسنادي و كتابخانه‌اي انجام شده و بر چارچوب نظري شلدون ولين استوار است. ولين با الهام از نظريه انقلاب‌هاي علمي توماس كوهن، بيان مي‌دارد كه يك پارادايم سياسي از طريق سرآمد آن شكل مي‌گيرد، توسط كارورزان صرفا به‌كارگرفته مي‌شود و به‌وسيله پارادايم‌سازان بدون دگرگوني بنيادين و با حفظ چارچوب اصلي، ويژگي‌هايي از آن تغيير يافته يا عناصري به آن افزوده مي‌شود. در اين تحقيق، با استفاده از نظريه پاردايم‌هاي سياسي ولين، الگويي از فكرسياسي محقق‌سبزواري با تكيه بركتاب «روضه‌الانوار عباسي» در نسبت با محقق‌كركي در تمدن‌شيعي دوران صفوي به‌دست آمده‌است. براساس تحليل داده‌هاي اين تحقيق، محقق‌سبزواري به‌عنوان پارادايم‌ساز در چارچوب پارادايمِ محقق‌كركي به‌عنوان سرآمدپارادايم، مولفه‌هاي فكرسياسي خويش را سامان داده‌است. وي در نسبت با سه مولفه‌ اصلي فكرسياسي محقق‌كركي شامل: 1.حليت اخذ خراج سلطان، 2.اقامه نماز‌جمعه در دوران غيبت، 3.مشروعيت‌دهي به حكومت‌صفوي، اولي را پذيرفته دومي را از وجوب‌تخييري به وجوب‌عيني تبديل كرده و در مولفه سوم سه عنصر «عدل»، «عدالت» و «اعتدال» را به‌عنوان يك زنجيره مفاهيم به هم پيوسته، بيان داشته‌است. از نظر محقق‌سبزواري، «عدل» در شخص سلطان، «عدالت» در طبقه‌بندي علما و «اعتدال» در طبقه‌بندي مردم، نمايان مي‌شود و پس از تكميل اين زنجيره، سلطنت مشروع مي‌گردد.