ارزيابي تناسب اراضي براي زرشك و عناب به روش پارامتريك و فرآيند تحليل سلسله مراتبي در حوضه القورات بيرجند

براي استفاده بهينه از اراضي كشاورزي، ارزيابي تناسب اراضي ضروري است. در اين تحقيق از روش هاي پارامتريك (ريشه دوم) و فرآيند تحليل سلسله مراتبي (AHP) در ارزيابي تناسب اراضي منطقه القورات (با وسعت km2 133.2 واقع در استان خراسان جنوبي) براي عناب و زرشك استفاده شد. 12 خاكرخ شاهد، از بين 50 خاكرخ اوليه، مطالعه گرديد. پرسشنامه هايي براي زرشك و عناب تهيه و توسط كشاورزان و كارشناسان تكميل شد. ابتدا چندين ويژگي فيزيكي و اقتصادي (زير معيار درآمد) بررسي شدند. با توجه به نتايج پرسشنامه ها، براي هر عامل و به تفكيك هر تيپ بهره وري، بر اساس تأثير آن در تناسب اراضي، وزن داده شد. در نهايت وزن ها و درجه هاي تناسب مربوط به هر ويژگي در محيط نرم افزار Expert Choice  با يكديگر تلفيق‌ و بر اساس استانداردهاي فائو كلاس هاي تناسب تعيين شدند. نتايج نشان داد كه اقليم داراي تناسب زياد (S1) بوده و مهم‌ترين محدوديت هاي خاك و زمين نما شيب، آهك و بافت بود. اقليم بيشترين (3۵۵/0) و شاخص رطوبت كمترين (04۴/0) وزن را داشت. دامنه شاخص اراضي به روش ريشه دوم براي زرشك و عناب به ترتيب: 10.7 تا 75.6 و 11.2 تا 77 و به روش AHP، 13.4 تا 77.1 و 14.5 تا 79.4 بود. اگرچه اين اختلاف بسيار ناچيز مي باشد، اما به نظر مي رسد شرايط منطقه براي كشت عناب نسبت به زرشك، مناسبتر است. ضرايب تبيين محاسبه شده بين توليد مشاهداتي و شاخص هاي اراضي برآورد شده در روش ريشه دوم براي زرشك و عناب به ترتيب: 0.96 و 0.94 و در روش AHP، 0.98 و 0.92 بود كه مؤيد دقت بالاي هر دو روش AHP و ريشه دوم است.