ارزيابي مزرعه‌اي عملكرد آبياري جويچه‏اي در مزارع ذرت و ارائه راهكار‏هاي مديريتي با استفاده از مدل WinSRFR (مطالعه موردي: دزفول)

بررسي‏ها نشان داده است كه راندمان آبياري سطحي در كشور، به ويژه در استان خوزستان، نسبتاً پايين است. اين در حالي است كه افزايش راندمان آبياري و كاهش تلفات آب آبياري، با توجه به وضعيت منابع آب كشور، امري ضروري است. هدف اصلي اين مطالعه، ارزيابي عملكرد آبياري جويچه‏اي در اراضي شركت كشت و صنعت شهيد بهشتي دزفول و ارائه راهكارهاي پيشنهادي از طريق بهينه‏سازي پارامترهاي طراحي توسط مدل WinSRFR بود. به منظور دستيابي به هدف، سه مزرعه در منطقه ديلم و سه مزرعه در منطقه BC انتخاب شد. نتايج نشان داد كه تلفات نفوذ عمقي و رواناب در مزارع منطقه ديلم به ترتيب بين ۹/ ۴ تا ۵/ ۸۱ و 3 /۲۴ تا 3/ ۶۲ درصد متغير بود. اين مقادير در مزارع منطقه BC به ترتيب 3.2 تا 49.2 و 6/۵ تا 3/۶۲ درصد تعيين شد. نتايج همچنين نشان داد كه در كليه مزارع مورد بررسي در دو منطقه ديلم و BC مقدار تلفات رواناب بيش‏تر از مقدار تلفات نفوذ عمقي است. اين در حاليست كه برخي مزارع با وجود تلفات بالا، كم آبياري شده‏ بودند و راندمان نياز آبي آنها كمتر از 100 درصد تعيين شد. راندمان كاربرد در كليه مزارع بين 45-13درصد متغير بود. به طور كلي بررسي‏ها نشان داد كه مديريت مقدار و مدت آبياري بر اساس شكل و مشخصات اراضي مناسب نبوده است، اين موضوع به دليل عدم آگاهي آبياران از مقدار آب مورد نياز و عدم قطع جريان ورودي در زمان مناسب است. پس از ارزيابي وضعيت موجود، ارائه راهكار‏هاي مديريتي با استفاده از مدل WinSRFR نشان داد در صورتي كه مديريت مناسبي بر طول، شيب و دبي ورودي به جويچه‌ها صورت پذيرد، راندمان كاربرد آب به ميزان %35.8 (از %29.8 تا %65.6) افزايش و تلفات رواناب به ميزان %49.7 (از %59.7 به %10) كاهش مي‏يابد.