مقايسه الگوي خلاقيت در اسلام با الگوهاي مطرح در روان‌شناسي

Creativity models in psychology and the presentation of a model of creativity based on Islamic resources

درك روشن‌تر از عناصر شكل‌دهندۀ خلاقيت و رابطه آنها با يكديگر به والدين، مربيان و مديران ياري مي‌دهد تا هرچه بيشتر تفكر خلاق را رشد دهند و از موانع آن پيش‌گيري كنند. الگوهاي موجود از خلاقيت مدعي تبيين خلاقيت هستند؛ با‌اين‌حال، در معرفي برخي مؤلفه‌ها يا زيرعنصرها و نحوۀ ارتباط آنها با يكديگر اختلاف دارند. هدف از اين تحقيق معرفي و مقايسۀ الگوهاي خلاقيت است كه توسط آمابيل و اربن ارائه شده و همراه بررسي خلاقيت در اسلام و برداشت الگوي پيشنهادي از منابع اسلامي است. اين مقاله با جمع‌آوري اطلاعات به روش توصيفي‌ـ‌تحليلي و دلفي به اين نتيجه مي‌رسد كه هر سه الگو با اختلاف‌هايي در جزئيات، دست‌كم بر پايه ‌اطلاعات عمومي و تخصصي، تجربه، تفكر و انگيزش اتفاق دارند. الگوي برداشت‌شده از منابع اسلامي علاوه‌بر اين موارد، تسهيل بستر شخصيتي و محيطيِ مبتني‌بر ايمان و روحيه تلاش را در پديدآيي و رشد خلاقيت مؤثر مي‌داند.

Developing creative thinking and preventing its obstacles depends on understanding the components of creativity and their relationship with each other. Several patterns of creativity have been proposed, claiming the exact explanation of these components and the relationships between them. The purpose of this research is to examine the concept of creativity and extract its components in the teachings of Islam, as well as compare it with the pattern of creativity presented by Amabile and Urban. The data of this research are collected by Delphi method and analyzed by descriptive-analytical method. The results of the research show that all three patterns are based on general and specialized information, experience, thinking and motivation. However, they differ in details. The pattern taken from Islamic sources, in addition to these, emphasizes the facilitation of a personality and context based on faith. It also involves strengthening the spirit of effort in the formation and growth of creativity.