اقتباسات شمس‌الدين ديلمي از عهد عتيق در تفسير عرفاني تصديق المعارف

با آنكه پيشينه استفاده از عهد عتيق در تفسير آيات قرآن به صدر اسلام مي‌رسد، نقل‌قول مستقيم از متن عبري آن در ميان مسلمانان بسيار نادر است. شمس‌الدين ديلمي، تنها عارفي است كه در تفسير عرفاني تصديق المعارف، در توضيح برخي از مراحل سلوك و جايگاه انسان در خلقت و اثبات حقانيت و برتري پيامبر اكرم (ص) به متن عبري و گاه عربي تورات استشهاد كرده است. استفاده او از متن تورات، هم باعث شده است دقيق‌تر به مسائل مطرح‌شده در قرآن توجه كند و هم نسبت به عرفاي پيش از خود نگاه متفاوتي به موضوعات عرفاني و سلوكي داشته باشد؛ چنان‌كه در جايي عدول از ظاهر به باطن را جايز ندانسته و در جايي ديگر در توضيح موضوع عرفاني رجال غيب دچار خطا شده است. در مقاله حاضر كوشيده‌ايم ضمن نقل عباراتي كه ديلمي از تورات در تبيين بعضي از مسائل ديني و عرفاني آورده است، تلقي او از مسائل مذكور را با تلقي عرفاي پيش از وي مقايسه كنيم.