بررسي تفكر ارجاء و تأثير اين تفكر در ظهور مرجئه

تفكيك‌ناپذيري ايمان از اعمال، از اصول بنيادين اسلام است و جدايي ايمان از عمل منجر به بي‌محتواشدن دين، ورود به ورطه لاابالي‌گري، و هلاكت مي‌شود. برخي از مسلمانان در صدر اسلام با تفسير به رأي و توجيه فلسفي و كلامي، به اين عقيده ملتزم شدند كه رابطه ايمان با عمل را انكار كنند، و بگويند لازم نيست سختي‌هاي تكاليف را تحمل كرد. اين نگرش به «تفكر ارجاء» شناخته مي‌شود. تفكر ارجاء در اسلام، ابتدا رويكردي سياسي داشت و با تصديق همه فرقه‌هاي مخالف، در صدد اتحاد مسلمانان بود، ولي در قرن دوم رويكردي كلامي يافت و با تفكيك عمل از ايمان، به اين باور رسيد كه ارتكاب گناه يا ترك واجبات ضرري به ايمان و نجات اخروي نمي‌رساند. پژوهش حاضر با رويكردي تحليلي در پي بررسي و نقد انديشه ارجاء است و روشن مي‌كند كه قول مرجئه مبني بر بي‌اثربودن عمل، شدت و ضعف نپذيرفتن ايمان، و برابري مؤمنان در مؤمن‌بودن، با فلسفه بعثت پيامبران و مفاد صريح بسياري از آيات تعارض دارد.