علي (ع) در نگاه احمد بن ‌حنبل

پس از قتل عثمان، جرياني به نام عثمانيه در امت اسلام ظاهر شد كه نه‌تنها علي (ع) را شريك در خون خليفه مقتول مي‌دانست، بلكه در اوضاعي كه عموم امت اسلامي با او به عنوان خليفه بيعت كرده بودند، مشروعيت خلافتش را انكار مي‌كردند و بذر بغض به او را در جامعه مي‌گستراندند. احمد بن ‌حنبل در مقام رهبر جريان اهل حديث بغداد در قرن سوم هجري، توانست مشروعيت خلافت علي (ع) را در قالب نظريه «تربيع» در امت اسلام نهادينه كند. مي‌توان اين موفقيت را سرآغازي بر رسميت‌يافتن جريان اهل حديث با نام جديد «اهل سنت و جماعت» و بزرگ‌ترين نشان تقابل احمد با جريان عثمانيه تعبير كرد، چنان‌كه مي‌توان گفت او به علي (ع) نگاهي محبت‌آميز و توأم با ارادت داشته و ادله انتسابش به جريان عثمانيه دچار اشكالات سندي و متني است و توان اثبات اتهام عثماني‌بودن وي را ندارد.