ارزيابي تغييرات سطح جنگل‌هاي هيركاني از سال 1383 تا 1395

در دهه‌هاي گذشته تغييرات وسيعي در محدوده پراكنش جنگل‌هاي شمال كشور به‌‌ويژه در حاشيه ارتفاعات بالادست (حد كوهستاني محدود به مراتع) و پايين‌دست (دشت، محدود به اراضي كشاورزي) به‌وجود آمده است. آگاهي از ميزان و موقعيت تغييرات كاربري اراضي در عرصه‌هاي جنگلي اولين قدم در امر حفاظت و احياي جنگل‌هاي هيركاني محسوب مي‌شود. به‌منظور نيل به اين هدف و آگاهي از ميزان تغييرات در عرصه جنگل‌هاي هيركاني از نتايج دو طرح تحقيقاتي خاتمه يافته در مؤسسه تحقيقات جنگلها و مراتع كشور به‌‌منظور ارزيابي تغييرات حاصله در بازه زماني 12 ساله (1383 تا 1395) استفاده شد. نتايج اين بررسي نشان داد كه طي 12 سال گذشته 161 هزار و 290 هكتار از پوشش جنگلي محدوده جنگل‌هاي هيركاني از معيارهاي تعريف جنگل (اراضي با مساحت حداقل 0/5 هكتار، پوشش درختي به ارتفاع بيش از 5 متر و تاج‌پوشش بيش از 5 درصد) خارج شده است. سهم اين تغيير در استان‌هاي گيلان، مازندران و گلستان به‌ترتيب 48 هزار و 543، 79 هزار و 558 و 33 هزار و 189 هكتار است. طبق اين اطلاعات، نرخ كاهش سطح (تخريب) جنگل در كل محدوده جنگل‌هاي هيركاني برابر 0/74 درصد بود. به عبارتي به‌ترتيب ذكر شده در استان‌هاي شمالي كشور اين نرخ برابر با 0/74، 0/74 و 0/73 بوده و مساحت كل جنگل‌هاي هيركاني نيز در سال پاياني تحقيق (1395) برابر با يك ميليون و 650 هزار و 498 هكتار برآورد شد. طبق اعلام رسمي سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور، مساحت جنگل‌هاي هيركاني (تاج پوشش بيش از 5 درصد) در سال‌هاي 1373 و 1394 به‌ترتيب يك ميليون و 847 هزار و 886 و 2 ميليون و 73 هزار و 386 هكتار گزارش شده بود. اين آمار نشان‌دهنده افزايش 225 هزار و 500 هكتاري پوشش جنگلي در طول 21 سال (با افزايش سالانه 10 هزار و 738 هكتار) است؛ در صورتي‌كه شواهد ملموس و عيني نشان مي‌دهد كه ميزان تخريب پوشش جنگلي و تبديل جنگل به ساير كاربري‌ها در جنگل‌هاي هيركاني رو به افزايش است و اين يك واقعيت انكارناپذير است.

no abstract