مخاطرات محيط زيستي فراروي دانش بومي ماسه‌زارهاي بياباني

ماسه­‌زارهاي بياباني يكي از شكل­‌هاي ژئومورفولوژي غالب گستره نواحي گرم و خشك بياباني به شمار مي­‌آيد كه به‌­واسطه ساختار عوامل تشكيل­‌دهنده اين رخساره، از شرايط ادافيكي خاصي برخوردار مي­‌باشند. وجود خاك­‌هاي ماسه‌­اي با نفوذپذيري بسيار زياد و حساس در برابر فرسايش بادي، حاكميت طوفان شن، فقر مواد غذايي خاك، كمبود رطوبت نسبي، فراواني انرژي نوراني خورشيد، نقصان نزولات جوي و خشكي مفرط هوا، از جمله ويژگي­‌هاي برجسته ماسه‌­زارهاي بياباني مي‌­باشد كه استقرار گياهان شن­‌دوست را محدود ساخته و تنوع و تراكم پوشش گياهي نيز پائين مي­‌باشد. (بتولي و شاهمرادي، 1391). اراضي ماسه‌­اي كه به بيابان­‌هاي ماسه‌­اي يا« ارگ» موسوم است از عوارض مهم در مناطق بياباني مي­‌باشند. اين نوع بيابان‌­ها در نتيجه فرسايش شديد ساير مناطق و حمل ماسه و انباشته شدن آن حاصل مي‌­شوند و در صورت تداوم وزش باد و طوفان در اين مناطق، تپه‌­هاي ماسه­‌اي جديد دائماً تشكيل مي­‌گردند (احمدي، 1387). مناطق خشك و بياباني يكي از اكوسيستم‌­هاي بسيار حساس موجود در طبيعت مي­‌باشد كه به‌­واسطه عوامل محدود­كننده متنوع حاكم بر اين مناطق، باعث ايجاد شرايط خاص زيست محيطي شده و نتيجتا" تنوع گياهي آن بسيار محدود مي­‌شود (كردواني، 1374). بيش از چهل و شش هزار كيلومتر مربع از اراضي بياباني كشور را پهنه­‌هاي ماسه‌­اي تشكيل مي­‌دهد (عباسي، 1392). اگرچه در بخشي از گستره ماسه­‌زارهاي بياباني به لحاظ استقرار گياهان ماسه‌­دوست، امروزه به­‌عنوان تپه‌­هاي شني پوشيده از گياه تلقي شده و جزء اراضي ماسه­‌ا‌ي تثبيت شده قرار مي­‌گيرند، با وجود اين در بخش قابل توجهي از پهنه‌­هاي شني كه بدون پوشش گياهي بوده و به لحاظ حاكميت باد و سيطره انواع استرس­‌هاي محيطي، جزء تپه‌­هاي ماسه‌­اي فعال و روان قرار داشته و هر ساله با جابجائي خود مشكلات فراواني را براي جاده‌­ها، اراضي كشاورزي، شهرها و تأسيسات وارد مي‌­آورند و پيوسته نيز در حال پيش­روي هستند (بتولي، 1381)...

no abstract