عشاير و مراتع، چالش‌ها و راه حل‌ها

بهره ­برداران اصلي مراتع ايران عمدتا روستائيان و عشاير هستند. چراي دام بهره­برداران روستايي به دليل سكونت دائم در روستا در تمام فصول ولي چراي دام بهره­برداران عشاير ازمراتع در دو قطب ييلاق و قشلاق متناسب با آمادگي مراتع براي چراي دام صورت مي­گيرد. چراي دام عشاير از مراتع در تمام فصول سال صورت نمي­گيرد از اين رو در بخشي از سال به دليل حذف چراي دام فرصت استراحت براي مراتع فراهم مي­گردد. در مراتع ميان بند مابين مسير ييلاق و قشلاق چراي دام عشاير در دوره كوتاه كوچ انجام مي­شود. در كشور 916 هزار خانوار از مراتع بهره­برداري مي­كنند. عشاير با 230 هزار خانوار بهره ­بردار و يك ميليون نفر جمعيت يك چهارم از بهره­برداران مراتع را تشكيل مي­دهند. عشاير به دليل شيوه بهره­برداري ييلاق و قشلاق يك ظرفيت حفاظتي براي مراتع هستند عشاير مرتع را محل تامين معاش خود مي­دانند از اين رو به آن تعلق خاطر دارند. ميانگين مساحت مراتع هر خانوار عشاير 150 هكتار، ميانگين تعداد دام آنها 112 راس(100 راس سبك و 12 راس سنگين)، عرصه مراتع تحت بهره برداري آنها 5/34 ميليون هكتار و تعداد واحد دامي آنها 7/25 ميليون راس مي­باشد. 28% دام و 38% مراتع كشور تحت مديريت عشاير مي­باشد. عشاير روزانه حداكثر 30 كيلومتر راه مي­پيمايند و با حداقل 2 تا 3 روز استراحت، مجددا به كوچ ادامه مي­دهند. به طور معمول عشاير 5 ماه ييلاق و 4 ماه هم در قشلاق و مابقي را در طي مسير بين ييلاق و قشلاق هستند. از بين رفتن مراتع مياند و تغيير كاربري آن به معني از بين رفتن ايل راه ­ها است كه نقش مهمي در زندگي عشاير كوچ رو دارد. پي آمد از بين رفتن ايل راه كمبود علوفه براي مدت سه ماه زمان براي دام عشاير است.

no abstract