نقش حذف ظرفيت‌هاي سيلابي در فعال شدن كانون‌هاي گرد و غبار استان خوزستان

جلوگيري از وقوع سيلاب اگر غيرممكن نباشد بسيار دشوار است اما مديريت سيلاب در جهت كاهش خسارات وارده، نياز به برنامه­ ريزي بلند مدت و جامع در جهت بهينه ­سازي كاربري اراضي حوزه­ هاي آبخيز، متناسب با استعداد و طبيعت اوليه آن، عدم دستكاري­ هاي غيركارشناسانه در طبيعت، حفظ و به رسميت شناختن حريم رودخانه­ها و غيره دارد. استان خوزستان از نظر مورفولوژي از دشت­هاي رسوبي-سيلابي، اراضي پست و شور(هورها) تشكيل شده است. ساختار شكل­ گيري اين اراضي بر اساس سيلاب­هايي بوده كه در گذشته در اين استان به ­وقوع پيوسته است. وقوع سيل در استان خوزستان، خسارات چند ميلياردي به كشاورزي، تاسيسات زيربنايي و مناطق مسكوني وارد مي­آورده است (بهارلويي و همكاران، 1385). متاسفانه همواره اولين و ساده­ترين راهكار براي مقابله با خسارت سيل، مهار سيلاب به وسيله سدها و بندهاي خاكي بوده است. بر طبق آمار موجود از سال 1378 تا 1386، تعداد 109 بند خاكي در استان خوزستان احداث شده است (درگاهيان و همكاران، 1397). همچنين از سال 1375 تا 1395، تعداد 14 سد جديد در حوزه آبخيز زهره-جراحي، 17 سد در حوزه آبخيز رودخانه كارون و 8 سد در حوزه آبخيز رودخانه كرخه احداث شده است (رضوي­ زاده و خسروشاهي، 1397). احداث اين سازه ­ها با كاهش چشمگير ظرفيت سيلابي دشت­هاي خوزستان، بي ترديد در فعال شدن كانون­ هاي گرد و غبار استان تاثير بسزايي داشته ­اند. اين در حالي است كه، اقدام مهم و اصولي جهت مقابله با خطر و به ويژه خسارات سيل پهنه ­بندي سيلاب مي­باشد تا با تعيين نوارهاي ساحلي سيل­گير در حاشيه رودخانه ­ها، نوع كاربري هر پهنه متناسب با ميزان خطر سيل­گيري تعيين شده و سرمايه­ گذاري­ ها در حاشيه­ هاي رودخانه با خطرات آتيه سيل مواجه نباشند. لذا شناسايي مناطق سيل­گير، تهيه نقشه محدوده سيل ­گير و پايش تغييرات سطوح سيل­گير در طي زمان، از اقدامات اساسي و برنامهريزي شده كه به عنوان يك گزينه مهم در مقابله با خطر طبيعي سيل و كاهش خسارات ناشي از آن در نظر گرفته شود.

no abstract