فصل مميز انسان و تأثير آن در اصول تعليم و تربيت از نگاه ملاصدرا

شناخت حقيقت انسان و فصل مميز او، يكي از اثرگذارترين مباحث در علوم انساني، به‌ويژه علوم تربيتي است. مباحثي همچون اصول تربيت، مراحل تربيت، ابعاد و ساحت‌هاي تربيت، و روش‌هاي تربيت، همگي وابسته به تفسير و تصويري هستند كه ما از حقيقت انسان داريم. هدف از اين نوشتار پاسخ به اين مسئله است كه اولاً نگاه ملاصدرا به فصل مميز انسان چيست و وي چه چيزي را براي ورود افراد به حيطۀ انساني لازم مي‌داند و ثانياً چنين ديدگاهي چه تأثيري در اصول تعليم و تربيت دارد. با روشي توصيفي و با بيان مباني فلسفي و انسان‌شناختي ملاصدرا به‌دست مي‌آوريم كه از نگاه وي، فصل مميزِ «انسان بشري»، ناطقيت است و افراد براي ورود به جرگۀ انسانيت، بايد در حركت جوهري خود به ناطقيت برسند؛ و بعد از رسيدن به اين فصل مميز است كه وي بحث درباره‌ كثرت نوعي نفوس را مطرح مي‌كند. در ادامه با روش تحليلي، با استناد به مباني و منابع صدرا، نقش اين تلقي از انسان در اصول مهم تربيتي، نظير اولويت بعد عقلاني انسان، علم‌دوستي، تفكر، عدم‌ پيروي كوركورانه از اجتماع، اعطاي بينش، تزكيه، استدلال‌پذيري آموزه‌هاي تربيتي، و عدم مطلوبيت عادات انفعالي تبيين مي‌شود.