شناسايي تركيبات شيميايي تقطيرات حاصل از مرحلۀ بوگيري روغن خام سويا با استفاده از دستگاه كروماتوگراف گازي-طيف‌سنج جرمي (GC-MS)

تقطيرات مرحلۀ بوگيري، محصول فرعي و يكي از ضايعات مهم صنايع روغن‌هاي خوراكي مي‌باشد كه داراي ماهيت پيچيده‌اي بوده و منبعي باارزش اقتصادي بالا از تركيبات زيست‌فعال و مغذي شامل فيتواسترول‌ها، توكوفرول‌ها و اسكوآلن مي‌باشد. در اين مطالعه، به‌جاي استفاده از پيش‌تيمار مشتق‌سازي و صابوني‌كردن نمونه (با استفاده از حلال‌هاي سمي و كار آزمايشگاهي طولاني) كه در مطالعه‌هاي پژوهشي پيشين به‌صورت متداول استفاده شده است، از روش تيمار فراصوت و پس از آن سانتريفيوژكردن و جمع‌آوري مايع رويي جهت تزريق مستقيم به دستگاه كروماتوگراف گازيطيف‌سنج جرمي (GCMS) استفاده شد. بهينه‌سازي برنامۀ دمايي به‌منظور جداسازي اجزاء مختلف تقطيرات شامل توكوفرول، استرول و اسكوآلن انجام شد. براساس نتايج به‌دست‌‌آمده فراوان‌ترين تركيبات در تقطيرات روغن ‌سويا، فيتواسترول‌ها بودند (24/3-22/5 درصد)، اين در حالي است كه غلظت اسكوآلن و توكوفرول به‌ترتيب 6-5/9 و 11/24-10 درصد بود. مقدار اسيدهاي چرب آزاد تقطيرات روغن‌ سويا بالا و به ميزان 62/46درصد اندازه‌گيري شد. همچنين تري‌گليسريدها اصلي‌ترين گليسريدهاي تقطيرات بودند (1/4 درصد). مطالعۀ حاضر نشان داد كه بخش غيرقابل‌صابوني‌شوندۀ تقطيرات بوگيري به‌دليل داشتن مقادير قابل‌توجه تركيبات زيست‌فعال، مي‌‎تواند پس از تخليص در صنايع مختلف غذايي، دارويي، آرايشي و بهداشتي مورداستفاده قرار گيرد.