كاربرد تابع تصادفي غير نرمال پلاتو در تعيين سطح بهينه اقتصادي مصرف نهاده كودهاي شيميايي در توليد غلات آبي (محصولات گندم و جو آبي)

در سال‌هاي گذشته، مصرف بيش از اندازه كودهاي شيميايي، اثرات و پيامدهاي زيست‌محيطي نامطلوبي مانند آلودگي آب و خاك و بروز مشكلاتي در مورد وضعيت سلامت انسان‌ها، به همراه داشته است. به دليل اينكه استفاده نابهينه كودهاي شيميايي مي‌تواند خطرات جدي براي محيط و سلامت جامعه ايجاد كند، در اين مطالعه سطح بهينه اقتصادي مصرف كودهاي شيميايي ازته، فسفاته و پتاسه در توليد گندم و جو آبي ايران، با استفاده از تابع تصادفي غير نرمال پلاتو و رويكرد بيزين، طي سال‌هاي زراعي 861385 تا 961395 برآورد شد. داده‌هاي مورد نياز نيز از آمارنامه‌هاي كشاورزي و بانك هزينه توليد محصولات زراعي وزارت جهاد كشاورزي جمع‌آوري شد. پس از بررسي و تجزيه و تحليل داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار SAS، نتايج نشان داد كه ميانگين مصرف بهينه كودهاي شيميايي ازته، فسفاته و پتاسه در توليد گندم آبي به‌ترتيب 117.05، 97.71 و 39.68 كيلوگرم در هكتار و در مورد جو آبي به‌ترتيب 29.00، 75.17 و 81.81 كيلوگرم در هكتار است. براساس نتايج، كشاورزان در توليد گندم آبي، كودهاي شيميايي (ازته، فسفاته و پتاسه) را بيش‌تر از مقدار بهينه استفاده مي‌كنند، به طوري‌كه ميانگين مصرف بهينه كودهاي شيميايي ازته، فسفاته و پتاسه در توليد گندم آبي، به‌ترتيب به ميزان46.56 ، 25.34 و 10.95 كيلوگرم در هكتار، كم‌تر از مقدار فعلي مصرف كودهاي شيميايي در كشور است. همچنين نتايج نشان مي‌دهند كه ميزان مصرف فعلي كودهاي ازته و فسفاته در توليد جو آبي كشور نيز يشتر از سطح بهينه محاسبه شده مي‌باشد. لذا به منظور تخصيص بهينه عوامل توليد و نيز جلوگيري از اثرات زيست‌محيطي نامطلوب مصرف بي‌رويه اين نهاده مهم توصيه مي‌شود.