الگوي زايش و فرگشت حوضه‏ هاي كششي مرتبط با ادامه گسله اصلي جوان زاگرس در شمال‏ باختر ايران

گسله اصلي جوان زاگرس يك سامانه گسله بزرگ است كه در مرز شمالي زاگرس و مرز جنوبي ايران‏ مركزي قرار گرفته است. هدف اصلي اين بررسي توصيف هندسه و كينماتيك امروزي ادامه ناشناخته گسله اصلي جوان زاگرس در شمال باختري ايران و جنوب شرق آناتولي است. ما سازوكار امروزي گسله‌ها را از بررسي تصويرهاي ماهواره‏اي و تلفيق آنها با برداشت‌هاي ساختاري ميداني، داده‌هاي ريخت‏‌زمين‏‌ساختي و نيز نتايج حاصل از وارون‌سازي داده‌هاي سازوكار كانوني زمين‌لرزه‌ها تعيين كرده‌‏ايم. سامانه‌ي گسله اصلي جوان زاگرس از پيرانشهر به‌سوي شمال و در راستاي شاخه‏‌اي از زمين‌درز نئوتتيس، در مرز ايران-آناتولي خاوري، ادامه مي‌يابد و در شمال‌ باختر با سامانه‌ي گسله‏‌هاي NE-SW چپ‏‌بر خوي بسكل (در جنوب باختر آناتولي) پايان مي‏‌پذيرد. سامانه گسله شناسايي شده، يك سامانه‌ي تراكششي راست‏‌بر است كه در دل خود رژيم‌هاي تنش محلي راستالغز و كششي محض ايجاد كرده‌ است. دسته‌اي از حوضه‌‏هاي كششي، در خمش‏‌هاي گسلي يا در پهنه‌هاي ميان تكه گسله‏‌هاي هم‌پوش راست‌پله راست‌بر ايجاد شده‌اند. با ورود به پهنه برخورد سامانه راست‌بر گسله با سامانه‌ي چپ‌‏بر خوي بسكل، برش راست‏‌بر ميان ورقه‌ي عربي و ايران مركزي با گسله‌هاي چپ‌‏بر سد مي‌شود و حركت رو به ESE ايران نسبت به آناتولي، سبب ايجاد حوضه‏‌هاي كششي شمالي جنوبي مي‌شود كه با گسله‌هاي نرمال شمالي جنوبي محدود مي‌شوند. اين كشش، مشكل فضا در حركت ميان شمال ‌باختر ايران و جنوب خاور آناتولي را حل كرده‌ است. اين بررسي، اهميت گسله‌هاي راستالغز را در ايجاد رژيم‌هاي تنش محلي و زمين‌ساخت ناحيه‌اي كششي در جايگاه‌هاي برخوردي با رژيم تنش چيره ترافشارش نشان مي‌دهد.