ارزيابي كارنامه جنبش اخوان‌المسلمين در افغانستان معاصر

جنبش اخوان المسلمين در دهه 1960 در شرايطي كه افغانستان از نظر سياسي، اجتماعي، ديني و اقتصادي در وضعيتي بحراني و نابسامان بسر مي برد، تشكيل شد. با به قدرت رسيدن حزب دموكراتيك خلق در سال 1978م و تغيير اوضاع سياسي، اين جنبش به سرعت وارد مرحله جديد شد و گفتمان «جهاد» را بعنوان راهبرد اصلي براي دستيابي به اهداف خود اعلام نمود و از اين طريق نقش مهمي در بيداري اسلامي و تحولات دهه هاي 1970 و 1980 آن سامان سياسي ايفا كرد. با سرنگوني رژيم خلقي و  پيروزي مجاهدين (1992) يكي از شاخه هاي اخوان(جمعيت اسلامي) دولت اسلامي تشكيل داد و شاخه ديگر اخوان(حزب اسلامي) عليه اين دولت شوريد و در نهايت اين دولت چنان تضعيف شد كه بابرآمدن خلافت گرايان طالبان، در 1996 سرنگون شد. ايده اصلي نوشتار حاضر آن است تا با روش تحليلي توصيفي با رويكرد تفسيري و با بهره گيري از مستندات تاريخي، علل شكست اخوان المسلمين در اين كشور را در تاسيس حكومتي مقتدر و باثبات پي‌‌جوئي نمايد. يافته هاي تحقيق نشان مي دهد علل ناكامي اين جنبش را بايد در دو دسته عوامل دروني و بيروني جستجو كرد؛ اختلافات داخلي، قوميت گرايي، روي آوردن به دنيازدگي و روزمره‌گي، افراطي گرايي، فاصله گيري از آرمان هاي تعريف شده اخوان، ضعف ايدئولوژي سياسي از يك سو و سركوب‌گري رژيم هاي حاكم، وابستگي به قدرت هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي، امتزاج با جريان‌هاي تكفيري و سكولار از سوي ديگر از جمله مهمترين عوامل داخلي و خارجي آن به شمار مي‌رود.