كاربرد سنجش از دور در ارزيابي تغييرات كاربري اراضي حوضه آبخيز هراز

اهداف: تغييرات كاربري اراضي در اثر فعاليت‌هاي انساني يكي از موضوعات مهم در برنامه‌ريزي‌هاي منطقه‌اي و توسعه‌اي است. هدف اين تحقيق، آشكارسازي تغييرات كاربري اراضي با استفاده از تصاوير ماهواره‌اي لندست سنجنده TM، ETM+، IRS و ASTER بود. روش‌شناسي: در اين پژوهش نيمه‌تجربي، تغييرات كاربري اراضي حوضه آبخيز هراز در يك دوره ۲۳ ساله مورد ارزيابي قرار گرفت. براي انجام اين پژوهش از تصاوير TM سال ۱۹۹۲، ETM+ سال ۲۰۰۲ و IRS و ASTER سال ۲۰۱۵ ماهواره لندست استفاده شد و پس از انجام اقدامات مورد نياز در مرحله پيش‌پردازش، با طبقه‌بندي نظارت‌شده، نقشه آشكارسازي تغييرات تهيه شد. از نرم‌افزارهاي Idrisi Andes ، ArcGIS‌، ENVI، Edrisi Andes و Statistica استفاده شد. همچنين، براي بررسي معني‌داري تغييرات، از آزمون مجذور كاي در نرم‌افزار SPSS استفاده شد. يافته‌ها: ارزيابي نشان داد كه صحت كلي و ضريب كاپاي نقشه طبقه‌بندي‌شده TM به‌ترتيب ۰/۸۴ و ۰/۷۹، ETM+ برابر ۰/۸۶ و ۰/۸۰ و IRS برابر ۰/۹۵ و ۰/۹۰ بود. نتايج نشان داد كه اراضي مرتعي، جنگلي، زراعت آبي و مخازن آبي به اراضي باغي، مسكوني و فاقد پوشش گياهي تبديل شده بودند؛ به‌گونه‌اي كه بر وسعت اراضي باغي، مسكوني و فاقد پوشش گياهي طي ۲۳ سال به‌ترتيب ۲/۲۱، ۱/۲۹ و ۷/۱۰% افزوده شده بود، در مقابل از اراضي مرتعي، جنگلي و زراعت آبي به‌ترتيب به ميزان ۵/۰۶، ۴/۵۰ و ۰/۸۵% كاسته شده بود. همچنين وسعت مخازن آبي كاهش يافته بود. نتيجه‌گيري: مساحت طبقات كاربري اراضي در حوضه آبخيز هراز در طي سري زماني ۲۰۱۵-۱۹۹۲، تغييرات فراواني داشته است. طي اين دوره، مساحت اراضي طبيعي (جنگل و مرتع) با نرخ تغيير حدود ۸۲۸‌هكتار در سال بوده است و به همين ميزان به مساحت اراضي باغي و مسكوني افزوده شده است.