درآمدي توصيفي تحليلي بر شعر تعليمي در ديوان ابوالفتح بُستي و سعدي شيرازي

شعر ﺗﻌﻠﯿﻤﯽ در دﯾﻮان اﺑﻮاﻟﻔﺘﺢ ﺑُﺴﺘﯽ و ﺳﻌﺪي، دو ﺷﺎﻋﺮ ﻧﺎم آور ادب ﻋﺮﺑﯽ و ﻓﺎرﺳﯽ ﺟﻠﻮۀ ﺧﺎﺻﯽ دارد. ﯾﺎﻓﺘﻪ ﻫﺎي اﯾﻦ ﭘﮋوﻫﺶ ﺗﻮﺻﯿﻔﯽ ـ ﺗﺤﻠﯿﻠﯽ ﺑﯿﺎﻧﮕﺮ آن اﺳﺖ ﮐﻪ ﺗﺠﺮﺑﮥ ﺷﻌﺮي دو ﺷﺎﻋﺮ، آﺷﻨﺎﯾﯽ ﺑـﺎ آﻣﻮزه ﻫﺎي دﯾﻨﯽ، ﺑﻬﺮه ﻣﻨﺪي از ﻓﺮﻫﻨﮓ اﺳـﻼﻣﯽ، ﺳـﻔﺮ ﺑـﻪ ﺳـﺮزﻣ ﯿﻦ ﻫـﺎي ﻣﺨﺘﻠـﻒ و ﻣﺼـﺎﺣﺒﺖ ﺑـﺎ ﻣﻠﯿّﺖ ﻫﺎي ﮔﻮﻧﺎﮔﻮن ﺳﺒﺐ ﺷﺪه اﺳﺖ ﮐﻪ ادﺑﯿﺎت ﺗﻌﻠﯿﻤﯽ ﺑﻪ ﯾﮑﯽ از ﻣﺸﺨﺼﻪ ﻫﺎي اﺳﺎﺳﯽ ﺷـﻌﺮ اﯾﺸـﺎن ﺗﺒﺪﯾﻞ ﺷﻮد. در اﯾﻦ ﻣﻘﺎﻟﻪ، ﮔﻤﺎن ﻏﺎﻟﺐ ﺑﺮ اﯾﻦ اﺳﺖ ﮐـﻪ ﺳـﻌﺪي ﺑﺮﺧـﯽ از ا ﯾـﻦ ﻣﻀـﺎﻣﯿﻦ ﺣﮑﻤـﯽ ﺗﻌﻠﯿﻤﯽ را از اﺑﻮاﻟﻔﺘﺢ ﺑُﺴﺘﯽ ﮔﺮﻓﺘﻪ ﮐﻪ او ﻫﻢ اﯾﺮاﻧﯽ ﺗﺒﺎر اﺳﺖ و از او ﻣﺘﺄﺛّﺮ ﺷﺪه اﺳﺖ. ﻫﺮﭼﻨﺪ ﮐﻪ ﺗﺸـﺎﺑﻪ ﻌﺮ ﺗﻌﻠﯿﻤﯽ ﻣﯿﺎن دو ﺷﺎﻋﺮ، در ﺑﺮﺧﯽ ﻣﻮارد ﻣﯽ ﺗﻮاﻧﺪ از ﺑﺎب »ﺗﻮارد ﺧﺎﻃﺮ« و ﺑِﻪ ﮔﯿـﺮي از آﺑﺸـﺨﻮرﻫﺎي ﻓﮑﺮي ﻣﺸﺘﺮك دﯾﻨﯽ و ﻣﻠّﯽ ﺑﺎﺷﺪ. اﻓﺰون ﺑﺮ اﯾﻦ، ﻻزم ﺑﻪ ذﮐﺮ اﺳﺖ ﮐﻪ ﻣﯿﺎن ﺑﺮﺧﯽ از ﺟﻨﺒﻪ ﻫﺎي ﺷـﻌﺮ ﺗﻌﻠﯿﻤﯽ اﯾﺸﺎن ﺑﺎ آﻣﻮزه ﻫﺎي دﯾﻨﯽ ﺑﺎ ﻓﺮﻫﻨﮓ ﮐﻬﻦ اﯾﺮاﻧـﯽ ﮔﻮﻧـﻪ اي از ﺗﺸـﺎﺑﻪ و ﻫﻤﺴـﺎﻧﯽ ﻧﯿـﺰ ﯾﺎﻓـﺖ مي شود