نقدي بر تطبيق نظريه استبداد شرقي با حكومت قاجار

هدف از اين پژوهش، بررسي تطبيقي نظريه استبداد شرقي و حكومت قاجاريه است. نظريه استبداد شرقي از زمان ارسطو مطرح و طي قرون گذشته در غرب پرورانده شده است. هركدام از نظريه پردازان غربي بر ويژگي‌هاي خاص جوامع شرق تأكيد داشته‌اند. از جمله اين نظريه پردازان ماركس، انگلس و ويتفوگل هستند. در نظريه ماركس دليل حكومت استبدادي در شرق، جوامع خشك و پراكنده است. اما در نظريه انگلس و ويتفوگل ديوانسالاري آبي موجب استبدادي بودن حكومت در شرق شده است. بسياري از افراد حكومت قاجاري را نمونه‌اي از استبداد شرقي مورد نظر اين افراد دانسته‌اند. اين پژوهش نشان مي‌دهد، با اين وجود كه حكومت قاجاريه ‌يك حكومت استبدادي بوده، اما دليل استبدادي بودن حكومتش در نه در جوامع خشك و منزوي ماركس است و نه در ديوانسالاري آبي. بنابراين نظريه استبداد شرقي ماركس، انگلس و ويتفوگل انطباقي با حكومت قاجاريه ندارد.

no abstract