نگره تفكيك و ادله عقلي جسمانيت نفس، بررسي و نقد (با محوريت شيخ مجتبي قزويني)

يكي از مسائل مهم نفس‌شناسي، مسئله تجرّد يا عدم تجرّد نفس است. حكما و متكلمان عقلي از ديدگاه تجرّد و متكلّمان نقلي و پيروان نگره‌ تفكيك از ديدگاه جسمانيت نفس دفاع مي‌كنند. تفكيكيان با ارائه نظريه »جسمانيت نفس با رهيافت جسم لطيف « پرداختند. آنان براي اثبات ديدگاه خود از ادله عقلي مختلفي بهره برده‌اند. در اين پژوهش با روش كتابخانه‌اي و با مطالعه آثار تفكيكيان، به اين ادله مي‌توان دست يافت و پس از تحليل اين ادله، آن‌ها را در دو دسته »ادله اثباتي « با اقسام »مغايرت نفس با علم و عقل «، »ارتباط با ارواح گذشتگان « و »اختلاف آثار نفس و مجردات « و »ادله سلبي « با اقسام »ادراك كليات و بسائط توسط نفس «، »علم حضوري نفس به خودش «، »عدم ادراك نفس در پاره‌اي اوقات « و »عدم نياز نفس بر ابزار مادّي « تحليل كرد. با تأمل در اين ادله، به دست مي‌آيد كه آن‌ها فاقد قوّت كافي براي اثبات مدعاي تفكيكيان بوده و انتقادات متعددي بر هر يك از اين ادله قابل طرح است.