نالي و نقد شعر و شاعري خود

اظهاراتي كه يك شاعر دربارۀ شعر خود بيان كرده است، مي‌تواند يكي از بهترين راه‌ها براي شناخت شعر او و تشخيص ويژگي‌هاي سبكي آن باشد. چنين كاري كه به نوعي در حوزۀ نقد و نظر قرار مي‌گيرد، در بين بيشتر شاعران كلاسيك متداول بود و در لابه‌لاي شعرهايشان به بيان امتيازهاي شعر خود مي‌پرداختند. نالي نيز در بيت‌هاي متعددي دربارۀ چگونگيِ شعر خود نظراتي بيان كرده و صفات و ويژگي‌هايي را به آن نسبت داده است كه مي‌تواند در ارزيابيِ كُلّي از شعر او سودمند و راهگشا باشد. صفاتي كه نالي براي شعر خود قائل شده است، هر دو جنبۀ صورت و معنا را شامل مي‌شود. مهمترين ويژگي‌هايي كه در جنبۀ صورت براي شعر خود بيان كرده، عبارت است از: لطافت و نزاكت، بي‌رنگي، ايجاز و معناآرايي. در جنبۀ معنايي نيز به مقوله‌هايي همچون معاني متعالي و حكمت‌گويي در شعر خود اشاره كرده است. برآيند اين جُستار نشان مي‌دهد كه نالي تعاليِ هر دو جنبۀ صورت و معنا را براي شعر خوب لازم و ضروري دانسته است و شعر خود را در اين دو جنبه ستوده و آن را نمونه‌اي از تكامل صورت و معنا خوانده است.