پايش و تحليل شبكه اجتماعي و تعيين كنشگران كليدي براي مديريت پايدار منابع طبيعي

تحليل شبكه اجتماعي و تعيين كنشگران كليدي در سيستم‌هاي اجتماعي يكي از اقدامات ضروري براي مديريت پايدار منابع طبيعي محسوب مي‌شود. هدف از اين پژوهش ارزيابي سرمايه اجتماعي، جايگاه و روابط كنشگران در شبكه تبادل اطلاعات و شناخت كنشگران كليدي در سه روستاي استاج، برزو و ايزي موجود در منطقه سبزوار مي‌باشد. بدين‌منظور، ابتدا از روش مطالعات كيفي، رويكرد پيمايشي، روش مشاهده مستقيم و مصاحبه جامعه هدف شناسايي گرديد. بر اساس نتايج حاصل از محاسبه شاخص مركزيت بينابيني، درجه ورودي، خروجي و مجاورت در ماتريس اعتماد و مشاركت در آبياري در سه روستاي مورد بررسي، نقش و موقعيت كنشگران در شبكه تعيين و كنشگران كليدي در شاخص‌هاي مذكور شناسايي شدند. نتايج حاصل نشان داد كنشگران كليدي از جايگاه اجتماعي، اقتدار و نفوذ بالايي برخوردار بوده و نقش كنترلي و واسطه‌گري را در روستا به عهده دارند. در نتيجه مي‌توانند به‌عنوان قدرت اجتماعي و رهبران محلي در فرايند تصميم‌گيري و ساماندهي شبكه، هماهنگ كردن افراد، برقراري ارتباط بين سايرين، دستيابي به منابع و اطلاعات و سرعت تبادل آنها، حل اختلافات و درگيري‌ها، توسعه اعتماد در شبكه و در نتيجه افزايش سرمايه اجتماعي نقش اساسي ايفا نمايند. افزايش ميزان سرمايه اجتماعي به‌عنوان كليدي ترين ابزار مديريتي موجب استقرار مديريت پايدار منابع طبيعي خواهد شد.