بررسي اثرات مخرب و راهكارهاي محيط‌‏زيستي برداشت شن و ماسه از رودخانه نازلوچاي اروميه

برداشت بي‎رويه‎ شن و ماسه از بستر رودخانه‎ها مشكلات محيط‌‏زيستي فراواني به همراه دارد. در اين مقاله پيامدهاي مخرب محيط‌‏زيستي برداشت بي‎رويه شن و ماسه از بستر رودخانه نازلوچاي بررسي شده است. مطالعه كيفي و آناليز فيزيكي و شيميايي آب رودخانه نازلوچاي در دو ايستگاه نمونه‌‏‏برداري، نشان‏‌دهنده تاثير منفي فعاليت كارگاه‌‏هاي شن و ماسه است. به‌‏طوري‏كه با افزايش ميزان ذرات معلق از 20 به 98 ميلي‏گرم در ليتر، ميزان ذرات جامد معلق افزايش 5 برابري داشته و به تبع آن كدري آب در ايستگاه دوم 14 برابر شده است. كدري بيش از حد آب رودخانه نازلوچاي و ته‌‏نشست لاي و لجن در طبقات زيرين و همچنين ناپايداري بستر رودخانه در اثر برداشت شن و ماسه سبب شده است، جمعيت گياهان آبزي نظير جلبك‏‌ها و ماكروفيت‏‌ها به شدت كاهش يافته و حتي به مرز نابودي برسد. از ديگر پيامدهاي محيط‏زيستي كاهش كيفيت تفريحي، ورزشي، توريستي چشم‏‌انداز رودخانه نازلوچاي، فرسايش بستر و ساحل رودخانه و بسياري از عوامل ديگر را مي‌‏توان نام برد. در حال حاضر كارخانه ماسه‏‌شويي آب‏بند نازلوچاي با 1800 تن خوراك روزانه و مصرف بيش از 1650 مترمكعب آب تازه، حدود 1500 تن شن و ماسه دانه‌‏بندي شده توليد مي‏‌كند. پساب اين كارخانه ماسه‏‌شويي با درصد جامد حدود 10-15 درصد در محل يكي از گودهاي برداشت مصالح به‌‏عنوان سد باطله و رسوب‏گير تخليه مي‏‌شود. در صورت استفاده اين كارخانه از سيستم تيكنر براي آبگيري پساب و استفاده مجدد از آب برگشتي، درصد جامد پساب خروجي حدود 45 درصد و ميزان آب مصرفي آن حدود 450 متر مكعب خواهد بود كه به 27 درصد وضعيت مصرف فعلي كاهش مي‏‌يابد. همچنين اگر سيستم باطله خميري در اين كارخانه به‏‌كار گرفته شود، مقدار مصرف آب تنها حدود 220 مترمكعب در روز خواهد بود كه فقط 13 درصد مصرف كنوني است.