مطالعه بين‌رشته‌اي نقش صورخيال در ادبيات و نگارگري ايران با تأكيد بر آرايهٔ استعاره

پيوند دروني شعر و ادبيات فارسي با نگارگري ايران كه نمايانگر اشتراك در زمينه خيال و صورخيال است، سبب شده تا اين دو حوزه از هنرهاي ايران داراي اشتراكي دروني و عميق باشند و زبان و بيان مشتركي براي بيان صور و معاني عالم خيال ارائه نمايند. شاعران و نگارگران ايران از ابزارهاي كلامي و بصري خاصي همچون آرايه‌هاي ادبي و بصري براي انتقال اين صور و معاني بهره جسته‌اند. در اين مقاله كه با تأكيد بر آرايهٔ استعاره است، به نقش و قابليت‌ بياني اين آرايه در شعر و نگارگري، به‌طورخاص پرداخته شده است. اين مقاله در پي پاسخ به اين پرسش‌هاست: 1. آرايهٔ استعاره در شعر و نگارگري ايران چه تأثيرات بياني دارد؟ 2. نگارگران چگونه از ظرفيت استعاره در بيان بصري خويش بهره برده‌اند؟ هدف از مقاله، بررسي ارتباط دو حوزهٔ تمدني ايران يعني شعر و نگارگري و تبيين وجه اشتراك آنها يعني عالم خيال و صورخيال است. همچنين مشخص‌نمودن انواع استعاره و استعارهٔ ‌گونه‌هاي بصري در آثار نگارگري از اهداف ديگر اين مقاله است. اين مطالعه به شيوهٔ توصيفي_تحليلي صورت گرفته و شيوهٔ جمع‌آوري اطلاعات كتابخانه‌اياسنادي است.  داده‌هاي مقاله نشان مي‌دهد كه استعاره در شعر فارسي در قالب واژگان و جملات به‌صورت صريح و غيرصريح تداعي معنا مي‌نمايد كه اين امكانات از طريق شعر به نگارگري ايران منتقل گشته و هنرمندان نگارگر از امكان بياني اين آرايه به‌صورت بصري در قالب اشكال، رنگ‌ها و بافت‌ها استفاده كرده‌اند و هويت بصري جديدي براي بيان مضامين ارائه نمودند.