تحرك اجتماعي ميان‌نسلي در بين شهروندان تهراني

آمارهاي تنبلي اجتماعي و نشانگرهاي آن و ميزان پايين تحرك اجتماعي صعودي و روند رو به رشد عوامل خطرآفرين آن از مسائل مهم جامعه امروز ايران است. هدف اين تحقيق مطالعه ميزان و شناسايي عوامل تحرك اجتماعي مياننسلي به عنوان مسئلۀ اجتماعي در بين شهروندان بالاي 25 سال كلان شهر تهران است. از درون نظريه‌هاي مختلف، قدرت اجتماعي، قدرت سياسي، قدرت فرهنگي، قدرت اقتصادي و قدرت نمادين استخراج و به عنوان عوامل مؤثر بر تحرك اجتماعي سنجش شده است. تحرك اجتماعي ميان‌نسلي به عنوان متغير وابسته با تفاضل اولين شغل و شغل فعلي پاسخگويان، با اولين شغل و آخرين شغل پدرانشان عملياتي شده است. روش اصلي پژوهش پيمايش، ابزار جمع‌‌آوري داده‌ها پرسشنامه، حجم نمونه 1054 نفر و شيوۀ نمونه‌گيري خوشه­اي چندمرحله­اي بوده است. نتايج تحقيق نشان مي‌دهد كه فقط 30 درصد مردم تهران تحرك اجتماعي ميان‌نسلي صعودي داشته‌اند كه ميانگين آن در دامنه­اي از صفر تا 100، برابر با 20 است. قدرت اجتماعي درحد زياد، قدرت نمادين در حد متوسط، قدرت سياسي و قدرت اقتصادي در حد خيلي كم و قدرت فرهنگي خانواده نيز در حد اندك بدست آمده است. قدرت اقتصادي و قدرت سياسي با تحرك اجتماعي ميان‌نسلي داراي همبستگي معنادار بودند. رگرسيون چند متغيره نشان داد كه متغيرهايي مانند محل تولد، وضعيت تأهل و شبكه فاميلي بر تحرك اجتماعي ميان‌نسلي تأثير مستقيم داشته‌اند. 0/042= R2 نشان مي‌دهد رابطۀ علي بين تحرك ميان‌نسلي و متغيرهاي زمينه­اي بسيار ضعيف است و تحرك ميان‌نسلي چندان از عوامل درون مدل نظري پژوهش تبعيت نمي‌كند. تحقيق نشان مي‌دهد بسياري از عوامل مورد توجه نظريه‌پردازان اجتماعي تاثيري در تحرك اجتماعي ميان‌نسلي شهروندان تهراني در اين مقطع زماني نداشته‌اند و شرايط تحرك اجتماعي ميان‌نسلي در جامعه تهران از مدل­ها و عوامل ديگري پيروي مي‌كند كه مستلزم پژوهش‌هاي وسيع‌تري است.

No abstract