رويكرد اقتصاد رفتاري به بازار سرمايه با تأكيد بر فرضيه بازار تطبيقي

Behavioral Economics Approach to Capital Market with Emphasis on Adaptive Market Hypothesis

در اين پژوهش به بررسي رفتار و روند قيمت‌ها در بورس اوراق بهادار تهران بر اساس ديدگاه اقتصاد رفتاري پرداخته‌شده است. در اين راستا فرضيه بازار تطبيقي به‌عنوان جانشين فرضيه كلاسيك بازار كارا مورد تحليل واقع شده است. براي اين منظور از داده‌هاي شاخص 50 شركت برتر بورس به‌عنوان نماينده‌اي از كل بازار در دوره زماني دي‌ماه 1387 تا تيرماه 1397 بر اساس قيمت‌هاي پاياني روز بهره گرفته شده است. در راستاي آزمودن فرضيه بازار تطبيقي، ابتدا به بررسي كارايي بازار با بهره‌گيري از آزمون‌هاي BDS، شكست ساختاري و ريشه واحد مبادرت ورزيده شده است. افزون بر آن از آزمون نسبت واريانس چندگانه براي آزمون نمودن فرضيه بازار تطبيقي استفاده‌شده است. نتايج نشان مي‌دهد كه در دوره موردمطالعه، نه‌تنها بازار رفتاري كارا از خود نشان نداده است، بلكه نتايج آزمون BDS نيز رفتار غيرخطي سري زماني را تأييد نموده است. مضاف بر اين آزمون نسبت واريانس چندگانه فرضيه بازار تطبيقي را مورد تأييد قرار داده است. اين امر نشان مي‌دهد كه حداقل در برخي بازه‌هاي زماني امكان پيش‌بيني روند قيمت‌ها و كسب بازدهي بيش از بازدهي بازار محقق بوده است. همچنين تصور فعالان بازار به‌عنوان يك مجموعه همگن، كه از اصول فرضيه بازار كارا است، برداشتي غير صحيح مي‌باشد.

This study investigates the behavior and trend of prices in the Tehran Stock Exchange based on the behavioral economics perspective. In this regard, the Adaptive market hypothesis has examined as a substitute for the classical efficient market hypothesis. For this purpose, the index data of the top 50-companies were used as a representative of the total market from January 2008 to July 2018 based on the daily closing prices. To test the Adaptive Market Hypothesis, in the first step, the market performance evaluated using BDS, structural breaks, and unit root tests. Besides, the multiple variance ratio tests used to test the Adaptive market hypothesis. The results have shown that not only the market did not perform efficiently during the study period, but the BDS test results also confirmed the nonlinearity of the time series. The addition, the multiple variance ratio tests confirm the adaptive market hypothesis. This indicates that at least in some periods, it has been possible to predict price trends and gain exceed returns. It is also incorrect to conceive of market actors as a homogeneous set which is the principle of the efficient market hypothesis.