عوامل موثر بر تاب آوري اقتصادي در مناطق آزاد تجاري ايران

از ديدگاه توسعه اقتصاد ملي و منطقه‌اي؛ مناطق آزاد باعث افزايش مبادلات تجاري و جذب برخي تخصص‌هاي فني و سرمايه‌اي مورد نياز و در نهايت پويايي اقتصاد مي‌شود. از طرفي تاب آوري كه پايه و اساس آن مقاوم سازي اقتصاد در برابر تكانه‌هاي داخلي و خارجي است و يكي از اهداف آن كه افزايش توان صادراتي بر اساس بندهاي 10 و 12 سياستهاي اقتصاد مقاومتي كشور مي‌باشد، ارتباط نزديك و تنگاتنگي با مناطق آزاد و بين‌المللي شدن آن دارد، لذا اين پژوهش به دنبال ارتباط اين دو مقوله با يكديگر است. بر اين اساس با استفاده از شاخص‌هاي تاب‌آوري جك بورمن و همكاران ، مناطق آزاد كيش، قشم، چابهار، انزلي، اروند و ارس در بازه زماني 1396-1390 با مدل دوربين فضايي مورد سنجش و مقايسه قرار گرفت. نتايج نشان داد كه اثر سريز فضايي سهم صادراتي و اشتغال اثر منفي و معني‌داري بر شاخص تاب آوري داشته است و بيشترين اثر سريز فضايي ناشي از سهم صادراتي مناطق آزاد تجاري بر شاخص تاب آوري دارد. مقدار منفي و معنادار ضريب خودرگرسيون فضايي نشان مي‌دهد كه بخشي ازتغييرات كاهشي شاخص تاب آوري مناطق آزاد تجاري هريك از مناطق مورد بررسي به واسطه اثر فاصله يا مجاورت بوده است.