نهادها و رشد اقتصادي (تحليلي بنيادين از موانع نهادي تداوم رشد اقتصادي ايران عصر پهلوي دوم)

يكي از الگوهاي نظري رايج براي فهم ريشه‌هاي تاريخي توسعه‌نيافتگي جوامع گوناگون، نظريه نهادگرايان جديد درباره‌ بهبود كيفيت نهادي است كه بر سرچشمه‌هاي بنيادين رشد اقتصادي تاكيد دارد. براساس اين نظريه، جوامع داراي نهادهاي فراگير با ايجاد فرآيند تخريب خلاق و توزيع رانت مولد با حركت به سوي چرخه‌هاي تكاملي، رشد و توسعه اقتصادي پايدار را تجربه خواهند كرد، اما جوامع داراي نهادهاي بهره‌كش به دليل سيطره مناسبات رانتي و توزيع رانت به صورت نامولد با حركت به سوي چرخه‌هاي شوم در بلندمدت دچار عقب‌افتادگي و افول مي‌شوند. در زمان پهلوي دوم، كشور ايران با وجود تجربه كوتاه‌مدتي از رشد اقتصادي به جاي حركت به سوي چرخه‌هاي تكاملي به سوي چرخه‌هاي شوم حركت كرد؛ بنابراين، در اين پژوهش به منظور واكاوي اين موضوع، سعي خواهد شد با بهره‌گيري از نظريه بهبود كيفيت نهادي به دلايل عدم تداوم رشد اقتصادي در طول اين دوران پرداخته شود. براي اين منظور با بررسي فرآيند تخريب خلاق در بازار سياسي و اقتصادي به يكي از مهم‌ترين موانع نهادي رشد اقتصادي اين دوران پرداخته خواهد شد. نتايج حاصل از اين پژوهش حاكي از آن است كه با وجود تجربه رشد اقتصادي كوتاه‌مدتي كه در سايه نهادهاي بهره‌كش در طول اين دوران ميسر شد به دليل عواملي نظير نزاع بر سرقدرت، سيطره روابط شخصي بر امور، توزيع نامولد رانت و...، فرآيند تخريب خلاق در بازار سياسي و اقتصادي شكل نگرفت تا با وجود وفور منابع درآمدي و كمك‌هاي خارجي، كشور ايران نتواند به رشد و توسعه اقتصادي خود ادامه دهد.

No abstract