بررسي هموزيگوسيتي آلل‌هاي جنسي و رابطه آن با صفات ميزان جمعيت و توليد عسل در جمعيت‌هاي زنبورعسل (Apis mellifera meda) استان‌هاي آذربايجان‌غربي و كردستان

هموزيگوسيتي آلل‌هاي جنسي به‌عنوان شاخصي از همخوني، مي تواند عملكرد كلني هاي زنبورعسل را تحت تأثير قرار دهد. بنابراين شناخت ميزان هموزيگوسيتي آلل‌هاي جنسي جهت ارزيابي زنبورستان‌هاي كشور و نيز طراحي استراتژهاي اصلاح نژادي، ضروري است. به منظور برآورد ميزان هموزيگوسيتي آلل هاي جنسي در جمعيت هاي زنبورعسل استان هاي آذريابجان غربي و كردستان و ارتباط آن با صفات توليد عسل و جمعيت بالغين، تعداد 320 كلني زنبورعسل مورد بررسي قرار گرفت. صفات مورد مطالعه عبارت بودند از هموزيگوسيتي و تعداد آلل هاي جنسي، جمعيت كلني و توليد عسل. تجزيه و تحليل داده ها با استفاده از نرم افزار 9.4 SAS انجام شد. در مطالعه حاضر، ميانگين هموزيگوسيتي و تعداد آلل‌هاي جنسي زنبورستان‌هاي استان آذربايجان‌غربي به‌ترتيب برابر 12.7 درصد و 9.02 عدد و براي زنبورستان‌هاي استان كردستان به‌ترتيب برابر 13/82 درصد و 8/15 عدد به دست آمد. نتايج تجزيه واريانس نشان داد كه اثر عامل استان روي همه صفات مورد مطالعه معني‌دار (0/05≥ p) است. اثر عامل شهرستان فقط روي ميزان توليد عسل معني‌دار (0/01≥ p) بود. همچنين، اثر تعداد آلل روي جمعيت كلني و توليدعسل و نيز اثر ميزان جمعيت روي توليد عسل بسيار معني‌دار (0/01≥ p) بود. نتايج همچنين نشان داد هموزيگوسيتي آلل‌هاي جنسي همبستگي منفي و بسيار معني‌داري (0/001≥ p) با صفات، تعداد آلل (0/92- )، جمعيت (0/79- ) و توليد عسل (0/86- ) دارد و نيز نتايج معادلات رگرسيوني به دست آمده نشان داد، هموزيگوسيتي آلل هاي جنسي تأثير منفي و معني‌داري روي صفات جمعيت بالغين (0/17-) و توليد عسل (0/44-) دارد. به‌طوري‌كه با افزايش يك درصد هموزيگوسيتي آلل هاي جنسي، جمعيت كلني 0/17 قاب كاهش و ميزان توليد عسل 0/44 واحد و يا به‌عبارتي 440 گرم، كاهش پيدا مي‌كند. بنابراين، تنها با معطوف كردن توجه زنبورداران به هموزيگوسيتي و تعداد آلل‌هاي جنسي، مي‌توان از كاهش جمعيت و متعاقب آن كاهش توليد عسل در زنبورستان هاي كشور جلوگيري كرد.