بررسي كاركردهاي ديني و اخلاقي جملات پرسشي و امري در قصايد سنايي

ابوالمجد مجدود بن آدم سنايي غزنوي يا حكيم سنايي (473ـ545 قمري)، از بزرگ‌ترين شاعران قصيده‌گو و مثنوي‌سراي زبان فارسي‌ است. قصايدش داراي مضاميني چون مدح، ارشاد و پند و منقبت است. سنايي زبان را خوب مي‌شناسد و به‌ تماميِ دقايق و مهارت‌هاي آن آشناست. در قصايد سنايي، توصيف و ستايش و حكمت و اندرز و حديث نفس و سرزنش و ملامت وجود دارد. موارد فراواني از جملات انشايي (جملات پرسشي، امري، تعجبي و نهي) در قصايد سنايي ديده مي‌شود كه در معاني غير اصلي خود (معاني ثانويه) به‌ كار رفته‌اند. وى در گزينش شيوههاى بيانى و الگوهاى دستورى با توجه به نوع پيام و ارتباط، همچنين در انتخاب واژهها با رعايت هماهنگى و همنوايى آن‌ها با وزن و موضوع، موفق بوده است. معاني ثانويۀ جملات انشايي در حقيقت، بيانگر انديشه‌هاي دروني سنايي است و مي‌توان با توجه به تحليل آن‌ها پي به انديشۀ شاعر برد. در اين پژوهش به دو مقولۀ پرسشي و امري بر اساس مقولۀ دستوري و معنايي در قصايد سنايي پرداخته ‌شده است تا ارتباط انديشه‌هاي شاعر با معاني جملات مشخص شود و بر اساس نمودار به تجزيه‌ و تحليل آن‌ها پرداخته‌ايم تا بتوان انديشه‌هاي سنايي را از سرودن و به‌كارگيري اين جملات روشن و آشكار كرد.

no abstract