آموزه‌هاي اخلاقي از مواجهۀ حاكمان ديني و غيرديني با مصلحان و منتقدان با تأكيد بر احياء علوم‌الدين امام محمد غزالي

منتقدان در هر جامعه، از حقوقي برخوردارند كه گاه اين مهم ناديده گرفته مي‌شود. شيوۀ مواجهۀ حاكمان با اين گروه، سرشار از آموزه‌هاي اخلاقي و تعليمي است كه در احياء علوم‌الدين مورد مطالعه قرار گرفت. غزالي در اين اثر، ضمن بررسي زندگي حاكمان و برشمردن فضايل و رذايل اخلاقي حاكمان‌ ديني و غيرديني و منش و بينش آن‌ها در مواجهه با منتقدان، به تبيين آموزه‌هاي تعليمي پرداخته است. حاكمان ديني در اين پژوهش شامل پيامبر اكرم(ص)، برخي معصومين(ع) و خلفاي ‌راشدين و حاكمان غيرديني، شامل برخي خلفاي اموي و عباسي است. در اين پژوهش كه با روش توصيفي و تحليل محتوا تدوين شده‌، ضمن بررسي چهار ربع كتاب احياء علوم‌الدين، شاهد صفات نيكو و نكوهيدۀ حاكمان در مواجهه با منتقدان هستيم كه واكنش حاكمان ديني و غيرديني و آموزه‌هاي اخلاقي از اين مواجهه‌ها، جداگانه بررسي شده است. صفات اخلاقي نيكو شامل رعايت ادب، عفو و بخشش، صبر و بردباري، طلب هدايت، مدارا و انتقادپذيري است و صفات اخلاقي نكوهيده شامل خشم، ناشكيبايي، آزار، شكنجه و قتل مي‌شود. موضوع اين پژوهش، به‌خاطر تازگي و به‌روز بودن، امروزه هم مي‌تواند مورد اقبال واقع‌ شود و براي جامعه، كاربردي ارزنده و آموزنده داشته باشد.

no abstract