درك شنيداري ساخت‌هاي پرسشي فارسي با رويكرد روان‌شناسي زبان و كاربرد آن در آموزش زبان فارسي (مقاله علمي پژوهشي)

Auditory Perception of Persian Interrogatives from a Psycholinguistic Approach and its Application in Persian teaching

پژوهش حاضر به پردازش ساخت­هاي پرسشي فارسي اختصاص دارد. پرسش اين است كه آيا بار شناختي تحميل‌شده بر ذهن به‌هنگام درك شنيداري جملات حاوي انواع مختلف ساخت­هاي پرسشي يكسان است و كدام ساخت پرسشي سريع­تر و كدام‌يك كندتر پردازش مي­شود. چارچوب نظري مبتني‌بر زبان­شناسي ساخت‌گرا و رمزگان چندحسي است. حجم نمونه‌ مشتمل‌بر 120 جمله‌ي حاوي ساختار پرسشي و درمجموع 120 واژه و ناواژه‌ي فارسي است. روش پژوهش تصميم­گيري واژگاني بيناحسي است كه در آن نحوه‌ي پردازش جملات حاوي انواع ساخت­هاي پرسشي با برنامه‌ي نرم­افزاري انداز­ه‌گيري زمان واكنش به هزارم ثانيه بررسي شده است. متغير مستقل نوع ساخت پرسشي و متغير وابسته زمان واكنش آزمودني­ها به محرك ديداري است. آزمودني­ها 25 نفر دانشجوي 18 تا 30 ساله بوده­اند كه در دو گروه مرد و زن مرتب شده­اند. آزمون اول نشان مي­دهد كه از ميان دوازده نوع ساخت پرسشي فارسي تنها نوعي كه با بقيه‌ي انواع تفاوت معني­دار دارد ساخت­هاي پرسشي حاوي تك­پرسش‌واژه‌ي حركت­‌كرده در جملات مركب (نظير «چيا رو فكر مي­كني او فردا بياره») است كه زمان واكنش به تكليف تصميم­گيري واژگاني كم‌تري را در مقايسه با ساخت‌هاي هم‌پايه گسسته در جملات مركب و نيز ساخت­هاي پرسشي انتخابي در جملات مركب دارد و مبتداسازي پرسش‌واژه با سهولت پردازش همراه است. متغير جنسيت آزمودني­ها بر زمان واكنش در اين آزمون اثر داشته است. آزمون دوم نشان مي­دهد متغير نوع ساده يا مركب ­بودن جمله بر زمان واكنش آزمودني­ها بي­اثر بوده است. از دستاوردهاي تحقيق حاضر مي­توان براي تدريس زبان فارسي و تدوين مواد آموزشي برمبناي يافته­ هاي عيني روان‌شناسي زبان استفاده كرد.