بررسي سازگاري و پايداري عملكرد ريشه و عملكرد قندخالص در ژنوتيپ‌هاي چغندر قند (Beta vulgaris L.) با استفاده روش چند متغيره AMMI و GGE باي پلات

به منظور بررسي سازگاري و پايداري عملكرد ريشه و عملكرد قند خالص در 47 ژنوتيپ چغندرقند (44 هيبريد جديد همراه با دو شاهد خارجي و يك شاهد داخلي)، در آزمايشي در قالب طرح بلوك­هاي كامل تصادفي با شش تكرار در چهار منطقه همدان، كرمانشاه، شيراز و مشهد در سال زراعي 1398 مورد ارزيابي قرار گرفتند. به منظور تجزيه الگوي اثر متقابل ژنوتيپ در محيط از مدل اثرات اصلي افزايشي و اثرات متقابل ضرب پذير (AMMI) و روش گرافيكي GGEباي پلات استفاده شد، نتايج اثرات افزايشي جمع ­پذير (تجزيه واريانس) و اثرات متقابل ضرب ­پذير (تجزيه به مؤلفه­ هاي اصلي) نشان داد كه اثر ژنوتيپ، محيط و اثر متقابل ژنوتيپ در محيط بر عملكرد ريشه و عملكرد قند خالص در سطح احتمال يك درصد معني ­دار بود. نتايج نشان داد دو مؤلفه اول به ترتيب 89/10 و 95/48 درصد از واريانس اثر متقابل را براي عملكرد ريشه و عملكرد قند خالص تبيين كردند. نمودار باي پلات حاصل از اولين مؤلفه اصلي اثر متقابل و ميانگين عملكرد ريشه و عملكرد قند خالص براي ژنوتيپ ها و محيط­ ها نشان داد كه ژنوتيپ ­هاي 28، 26 و به ترتيب با متوسط عملكرد ريشه 63/85 ، 65/35 و 62/46 تن در هكتار و عملكرد قند خالص 8/17، 8/35 و 7/79 تن در هكتار، عملكردهاي بيشتر از ميانگين كل و با كمترين مقدار براي اولين مؤلفه اثر متقابل به عنوان ژنوتيپ­هاي پايدار شناخته شدند، بر اساس نتايج نمودار دو بعدي مربوط به دو مؤلفه اصلي اول اثر متقابل ژنوتيپ در محيط ژنوتيپ شماره 24 از لحاظ عملكرد ريشه و عملكرد قند خالص براي محيط­هاي همدان، شيراز و مشهد داراي سازگاري خصوصي بالايي بود، در حاليكه ژنوتيپ 46 از لحاظ عملكرد ريشه و ژنوتيپ 36 از لحاظ عملكرد قند خالص براي محيط كرمانشاه سازگاري خصوصي مناسبي نشان دادند. همچنين ژنوتيپ شماره 37 از لحاظ عملكرد ريشه و ژنوتيپ 44 از نظر عملكرد قند خالص نسبت به ساير ژنوتيپ ها از سازگاري عمومي بالاتري برخوردار بودند. در مقايسه با ارقام شاهد خارجي هيبريدهاي 28، 26 و 43 از عملكرد ريشه، عملكرد قند خالص و پايداري مناسبي برخوردار بودند و گزينش آنها براي برنامه­ هاي آتي به نژادي توصيه مي­ شود

no abstract