روش شناسي تطبيقي رينولد نيكلسون و ويليام چيتيك با تكيه بر آثار مولوي و ابن عربي

جستار پيش رو با رويكردي تطبيقي به نقد روش شناسي نيكلسون و چيتيك در تصوف (با تكيه برآثار مولوي و ابن عربي) مي پردازد. هدف از بررسي روش شناسي اين عرفان پژوهان غربي نه تنها شناخت بهتر قواعد و معيارهاي مطالعات ديني و به ويژه تصوف است بلكه با بررسي پيشنيه فكري و منشا تكوين ديدگاه اين دو پژوهشگر، مسير كشف ظرايف انديشه و تفاوت و امتيازهاي آراي آنان را نيز هموار مي كند. نوشتار حاضر به روش توصيفي-تحليلي كوشيده تا خلا وجود چنين رويكردي را تا حد امكان برطرف سازد. تحليل روش اين دو پژوهشگر حكايت از تفاوت منابع مطالعاتي و نتيجه گيري هاي متفاوت از هم دارد. چيتيك با روشي تحليلي- انتقادي نسبت به آراي نيكلسون، بر تحليل درون متني آثار اين عارفان تاكيد مي كند و درواقع فهم زواياي فكري انديشمنداني مانند ابن عربي و مولوي را در گرو درك جهان-انديشه آنان از ميان آثارشان و بهره بردن كامل از سخنان و صور خيالي آن ها مي داند اگرچه عدم توجه به برخي آثار نيكلسون و شايد تناقض آراي او، چيتيك را دچار قضاوتي نه چندان درست نموده است.